Lisa Werkman is schaaktalent: ‘Schaken is dansen met mogelijkheden’

Schaken is razend populair momenteel. De Netflixserie The Queen’s Gambit is een hit en maakt duizenden mensen enthousiast om ook te gaan schaken. De Hoogeveense Lisa Werkman (18) heeft de serie nog niet gezien, maar is wel een enorme fan van het bordspel. Bij Schaakclub Hoogeveen staat ze als schaaktalent te boek.

Jong schaaktalent Lisa Werkman: 'Veel mensen hebben het stereotype beeld dat schaken een typische mannensport is, maar dat is onzin.'

Jong schaaktalent Lisa Werkman: 'Veel mensen hebben het stereotype beeld dat schaken een typische mannensport is, maar dat is onzin.' Foto: André Weima

Lisa is op 1 september 18 jaar geworden. In haar ouderlijk huis hangen een paar dagen later de slingers nog in de woonkamer. Op een tafel ligt een schaakbord. Dat spel is haar grote passie. Wie denkt dat schaakliefhebbers nerds zijn, heeft Lisa nog niet ontmoet. Ze draagt een trendy zwart shirt met opdruk en een stoere zwarte broek met een ketting daaraan. Als het gesprek op schaken komt, beginnen haar ogen te stralen. De VWO-scholiere vertelt dat ze twee jaar geleden met deze denksport is begonnen. „Ik liep stage bij het sterrenkunde instituut Astron waar een medewerkster zich afvroeg of schaken niet iets voor mij zou zijn.” Zij ziet dat Lisa het leuk vindt om diep in moeilijke materie te duiken en puzzels helemaal uit te pluizen. Haar zoon heeft ook die eigenschap en beleeft veel plezier aan schaken. Lisa besluit om de proef op de som te nemen en kijkt wat rond op schaaksites. Een tijdje later brengt ze haar eerste bezoek aan Schaakclub Hoogeveen.

Snelle progressie

„Ik vond het meteen de eerste keer geweldig op de clubavond”, herinnert Lisa zich. Ze wordt lid en krijgt samen met andere jongeren les van Jeroen Bottema. Die schaakleraar verbaast zich over haar snelle progressie. „Is er soms thuis iemand die je helpt?”, vraagt hij haar. Hierop reageert Lisa’s moeder lachend: „Wij kunnen niet eens schaken, ze heeft het zichzelf via internet aangeleerd.” Lisa voegt hieraan toe: „Op de club dagen ze me uit en leer ik van ervaren spelers.” Dat zorgt er voor dat Lisa binnen twee jaar tijd al les krijgt op niveau 3, terwijl de meeste leerlingen daar drie jaar over doen. Het leverde haar in 2020 binnen de schaakclub de titel van ‘Talent van het jaar’ op.

Dat er op de schaakclub maar een paar vrouwelijke leden zijn, vindt ze wel bijzonder. „Veel mensen hebben het stereotype beeld dat schaken een typische mannensport is, maar dat is onzin. Iedereen kan genieten van dit mooie spel.” Omdat je voor schaken geen spierballen nodig hebt, vindt ze het vreemd dat op topniveau vrouwen en mannen in gescheiden competities spelen. Ze merkt dat veel mensen denken dat schaken niets voor hen is omdat het een ingewikkeld spel zou zijn. Ook dat ontkent Lisa. „Op elk niveau kun je plezier beleven aan schaken.”

Levenslessen

Op de vraag wat schaken dan zo boeiend maakt, hoeft ze niet lang na te denken. „Schaken is als dansen met mogelijkheden. Iedereen begint met dezelfde opstelling, maar daarna kun je talloze zetten doen, telkens bedenk je steeds nieuwe ideeën en ga je op zoek naar wat het beste is.” Met andere woorden noemt Lisa dat levenslessen. „En ik word er rustig van in mijn hoofd”, voegt ze daaraan toe. Het liefst bouwt ze een potje langzaam op en zoekt ze rustig naar oplossingen. Verliezen vindt ze niet erg. „Ook van een verliespartij die mooi en elegant is opgebouwd, word ik heel gelukkig.”

Om ook anderen enthousiast voor het schaken te maken is Lisa regelmatig in de bibliotheek te vinden. Daar schaakt ze samen met bibliotheekbezoekers tegen de Chess Queens. Dat is een stichting die meer bekendheid en stimulans aan meisjes- en vrouwenschaak wil geven. Volgend jaar, als Lisa haar VWO heeft afgerond, wil ze wiskunde of natuurkunde gaan studeren. „En doorgroeien in het schaken”, zegt ze ambitieus. Een grootmeester is ze voorlopig nog niet, maar een paar passen in die richting heeft ze zeker al gezet. Sinds dit seizoen doet Lisa mee met de interne competitie van de schaakclub bij de senioren. Ook schuift ze regelmatig aan bij toernooien, hoewel ze bij het Hoogeveen Schaaktoernooi in oktober nog niet van de partij zal zijn. Eerst nog maar eens nog flink wat schaaklessen volgen. En ja, die Netflixserie over die jonge schaakkampioene gaat ze zeker nog eens bekijken.