Waterschap voert extra dijkcontroles uit. Waterpeil in IJsselmeer is verlaagd om rivierwater te kunnen bergen

Afgelopen week kregen België, Duitsland en de provincie Limburg te maken met grote wateroverlast door extreme regenval en hoge waterstanden. In België en Duitsland zijn tientallen doden te betreuren en de schade aan ondergelopen bedrijven en huizen is enorm.

Luchtfoto van Gemaal Stroink en het Ettenlandsch Kanaal. 

Luchtfoto van Gemaal Stroink en het Ettenlandsch Kanaal.  Waterschap Drents Overijsselse Delta

Hulpdiensten, militairen en vrijwilligers gingen met pompen en zandzakken de strijd met het water aan. En met succes. De de dijken van de Maas hielden stand tegen de gigantische watermassa. Nu stroomt al dat water via de grote rivieren naar zee en het IJsselmeer. Bij Hattem brak een dijk waardoor water een overstroomgebied inliep. De schade bleef daardoor beperkt. Maar hoe veilig zijn de laag gelegen gebieden in de Kop van Overijssel en de regio rond Meppel?

Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDODelta) is verantwoordelijk voor de waterhuishouding in het gebied tussen Deventer in het zuiden tot Assen in het noorden en Kampen in het westen tot Hoogeveen in het oosten. In het gebied beheert het waterschap 363 gemalen en 1972 stuwen. Daarnaast is WDODelta verantwoordelijk voor 1020 kilometer aan dijken en kades.

IJsselwater kleurt geel/bruin door de mee gespoelde grond

Door het werkgebied stromen een aantal rivieren. De grootste is de IJssel. Bij het Katerveer bij Zwolle werd dinsdagmorgen rond half acht een waterstand van 197,0 cm boven NAP gemeten. De verwachting is dat het peil op woensdag is gedaald naar 195.0 cm boven NAP. De hoofdstroom van het IJsselwater is geelbruin van kleur. Dit komt door de grond die van de Duitse heuvels in het Rijngebied is meegesleurd.

Vanwege het hoge water voeren medewerkers van het waterschap langs de IJssel extra dijkinspecties uit. Ze controleren daarbij op zogeheten wellen, waarbij water onder de dijk door komt. Ook wordt er nagegaan waar de bevers zich bevinden en waar ze naar toe trekken nu hun verblijven in de uiterwaarden onder water staan. Wanneer bevers richting de dijk trekken en daar gaan graven, dan treft het waterschap maatregelen.

Waterpeil IJsselmeer is verlaagd

„Het water uit Duitsland bij Lobith dat ons land binnenkomt is nu op weg naar Kampen”, zegt Armando Groothuis. Hij is beheerder van het hoofdsysteem en het noodmateriaal van het waterschap. Hij is verder verantwoordelijk voor de gemalen in Zwartsluis en langs de Drentse Hoofdvaart en de Hoogeveense vaart. „Het waterpeil in het IJsselmeer is een paar centimeter verlaagd. Daardoor is capaciteit ontstaan om een enorme hoeveelheid water te bergen. Bovendien meldt Rijkswaterstaat ons dat de spuicapaciteit van water naar de Waddenzee voldoende is.”

Ook de werkzaamheden in het kader van het project ‘Ruimte voor de rivier’ betalen zich nu uit. Er zijn langs de IJssel extra geulen gegraven, de dijken zijn verlegd en er zijn waterbergingen aangelegd. Dinsdag liepen de uiterwaarden bij de Vreugderijkerwaard bij Zwolle langzaam vol.

‘Waterstand blijft binnen de bandbreedte van het zomerpeil’

Omdat al het IJsselwater dus weg kan, is het niet noodzakelijk om het waterpeil in de Kop van Overijssel te verhogen. „De waterstand blijft in ons gebied daardoor binnen de bandbreedte van het zomerpeil”, verklaart Groothuis. „We hebben in het afgelopen weekend nog extra pompen van het Gemaal A.F. Stroïnk in Vollenhove aan het waterschap in Limburg geleverd”, verklaart Groothuis.

Er vindt geen extra bemaling in het gebied plaats. „We zien wel een iets verhoogde afvoer van de Overijsselse Vecht, maar door de maatregelen heeft ook dit geen effect op het peil van het Zwarte Water. Net als de Reest voeren deze rivieren de neerslag uit hun stroomgebied af.

In die gebieden heeft het af en toe wel flink geregend. Een hoosbui zorgde op maandagavond 28 juni boven Nijeveen voor overlast Een week later, op zondag 4 juli kwamen de straten in Dalfsen door een enorme wolkbreuk onder water te staan. Maar tot grote problemen kwam het niet.

Na een aantal zomers met extreme droogte is het grondwaterpeil nu wel terug op het oude niveau. „Het natte voorjaar en deze zomer vullen het grondwater goed aan. Op enkele plekken is het niveau zelfs iets verhoogd”, geeft Groothuis aan.

Gemalen en stuwen verbeterd

Om voorbereid te zijn op toekomstige perioden van droogte en grote neerslag voert het waterschap een flink aantal projecten uit. Zo worden 60 gemalen en stuwen vervangen of krijgen ze groot onderhoud. De werkzaamheden aan de gemalen in Eesveen, Wetering, Giethoorn en de Oosterboer (Meppel) zijn inmiddels afgerond. De projecten bij de gemalen Doosje en Halfweg zijn in de uitvoeringsfase, terwijl er voorbereidingen worden getroffen om de gemalen Leenders (Meppel) en De Heven aan te pakken. Het project is al begonnen en moet uiterlijk 2023 afgerond zijn.

Buitenpolder achter Kuinre wordt aangepakt

Ook wordt de polder achter Kuinre in de gemeente Steenwijkerland opnieuw ingericht. Het projectgebied ligt aan de oostkant van het dorpje Kuinre. Het gebied is 750 hectare groot. Het plan moet in detail nog verder worden uitgewerkt. Dat gebeurt in overleg met grondeigenaren en belanghebbenden. Het waterschap verwacht volgend jaar te starten met de werkzaamheden.

Er wordt dus nog hard gewerkt om het gebied voor te bereiden op de gevolgen van de klimaatverandering. „Maar de conclusie is dat we in de Kop van Overijssel en in Zuidwest-Drenthe op dit moment geen problemen hebben met de waterveiligheid”, stelt Armando Groothuis geruststellend vast.