Wachttijden theorie-examen rijzen pan uit. Maar niet alleen door corona, leerlingen moeten bovendien serieuzer leren

Tot acht weken wachten voordat je op kan voor je theorie-examen rijbewijs B. Het is erg lang. Dat beamen meerdere rijschoolhouders en een rij-instructeur in de gemeente Hoogeveen. Corona is een belangrijke oorzaak voor het feit dat bestuurders in opleiding soms enkele maanden moeten wachten tot zij hun kennis omtrent de verkeersregels kunnen laten toetsen. „Maar de leerlingen zouden ook beter moeten leren, dat scheelt herexamens”, zeggen de rijschoolhouders streng.

EDAS-rijschoolhouder Gerrie Schonewille (69) geniet van zijn vak. 'Het theorie-examen worden dor jongeren vaan onderschat.'

EDAS-rijschoolhouder Gerrie Schonewille (69) geniet van zijn vak. 'Het theorie-examen worden dor jongeren vaan onderschat.' Foto: André Weima Fotografie

Door de anderhalvemetermaatregel kunnen er simpelweg minder leerlingen tegelijk examen doen. „Als ik nu een examen wil inplannen bij het CBR is de eerst volgende mogelijkheid 10 november”, vertelt Gerrie Schonewille van rijschool Edas in Hollandscheveld. „Twee maanden wachten op een theorie-examen, dat is niet normaal. Het is wel eens eerder gebeurd. Eind jaren zeventig van de vorige eeuw. Toen moesten leerlingen wel drie maanden wachten voordat ze op konden voor hun rijbewijs. Toen werd praktijk en theorie nog tegelijkertijd gedaan”, aldus de 69-jarige rijschoolhouder die al 50 jaar in het vak zit.

Hij is tegelijkertijd niet mild voor de huidige jonge generatie. „De meeste leerlingen leren te weinig. 99 procent onderschat het theorie-examen. Het is niet iets wat je in een paar uurtjes onder de knie hebt. Soms zeg ik het ook gewoon: ’je hebt er geen klote aan gedaan!’ Maar er zijn ook goeien bij hoor.”

‘Ze missen de basiskennis’

Marja Rotensen van rijschool Wouko Snijder uit Hoogeveen herkent het dat leerlingen zelfstandig vaak de stof niet goed onder de knie krijgen. „Ze missen de basiskennis. Ze leren de bijvoorbeeld wel de begrippen bestuurder, weggebruiker of motorvoertuigen, maar nemen die kennis vervolgens niet mee in de verdere stof. Of denk aan het begrip weg. Als een moeder zegt ‘je mag niet op de weg spelen’ bedoelen ze enkel de rijbaan. In de verkeersregels hoort ook de stoep bij de weg. Als de basis mist, dan komen ze ermee in de knoop.”

Lucas Kreeft van de gelijknamige rijschool vindt de lange wachttijden vooral lastig voor het plannen. „In principe is de wachttijd voor het B-rijbewijs en motorrijbewijs (A) momenteel erg lang.” Voor wat Kreeft het ‘grote spul’ noemt, de vrachtwagenrijbewijzen, zijn de wachttijden minder lang. „Er wordt bij de theorie-examens voor het B-rijbewijs de laatste tijd wel meer ruimte vrijgemaakt, maar hoe en wanneer is onduidelijk. Het kan zomaar zijn dat er over een paar dagen ineens capaciteit extra vrijkomt. Het is een enorm gepuzzel voor ons. Want als het ineens toch snel gaat, dan kan het gebeuren dat leerlingen nog maar een paar lessen gehad hebben.”

Niet gemakkelijk

De theorie-examens zijn ook niet gemakkelijk en best uitgebreid. Ze bestaan tegenwoordig uit drie onderdelen: gevaren herkenning, kennis over wet- en regelgeving en inzicht. Op het eerste deel mogen de leerlingen 12 van de 25 multiple-choice vragen (met de keuzes niks doen, gas loslaten of remmen) fout hebben. De andere onderdelen zijn lastiger. Bij de vragen over wet- en regelgeving mogen van de 12 feitelijke vragen er slechts 2 foutief beantwoord worden en de inzichtsvragen, maar liefst 28 stuks, moeten 25 keer goed beantwoord worden (maximaal 3 fout).

Gerrie Schonewille: „De meesten slagen wel voor de gevaren herkenning. Maar de andere onderdelen, die zijn echt lastiger.’ Lucas Kreeft: „Dan kom je er niet met een gokje.”

„De meesten zakken op de inzichtsvragen”, weet Marja Rotensen. De examenkandidaten moeten hierbij de regel herkennen in een plaatje. Dat is niet altijd makkelijk. Ze haalt een voorbeeld aan. „Er wordt een foto getoond van een autosnelweg, met de vraag Mag u hier stilstaan? Maar er is geen snelwegbord te zien. Alleen een klein hectometerpaaltje waaraan je kunt zien dat het een snelweg is.”

Veel jongeren zakken dan ook voor voor hun eerste theorie-examen. Rotensen: „Of hebben zelfs 4, 5 of 6 keer nodig om te slagen. Daar lopen de wachttijden ook van op. En als je elke keer 8 weken moet wachten, dan nemen ze ook vaak weer een pauze in de praktijklessen. En tijdens dat wachten wachten ze ook met leren, tot het theorie-examen voor de deur staat.”

Fysieke lessen beste manier

Alle drie vinden ze fysieke theorielessen voor de leerlingen de beste manier. Maar alle drie de rijscholen hebben maar weinig leerlingen in hun theorieklassen. Rijschool Wouko Snijder is daarom zelfs over gestapt op individuele theorielessen. Gerrie Schonewille: „Op zich is het niet per se nodig om naar de theorieles te komen. Maar als leerlingen zelf het boek doornemen leren ze niet hoe de examens in elkaar zitten. En als ze een examen op de computer maken, laten ze het na om uit te zoeken wat ze fout hadden en waarom. Ach ik heb misschien ook wel een klein beetje makkelijk praten. Ik zit mijn hele leven al in het verkeer. Het interesseerde me als kind al. Toen ik 8 jaar was, mocht ik met mijn oma, die ook een rijschool had, al mee achterin de lesauto.”

Is de oplossing voor de lange wachttijd dan alleen te zoeken bij de leerlingen? Dat vinden de drie professionals ook niet. Rotensen oppert dat het een idee zou zijn dat de rijscholen bepalen wanneer een leerling theorie-examen mag doen. Net als bij het praktijkexamen. „Dan zit er een soort van verplichting in.”

Extra examencapaciteit

Lucas Kreeft verbaast zich als ondernemer over het feit dat de problemen bij het CBR als zo lang duurt en de organisatie ook aangeeft dat dit ook nog vrij lang blijft duren. „In het bedrijfsleven zou dit anders geregeld worden. Volgens mij is extra examencapaciteit makkelijk te organiseren. Hoogeveen heeft een prachtig gebouw waarin het CBR is gevestigd, Dat is zeven dagen per week open. Er worden nu wel meerdere examensessies gehouden, maar het is nog altijd te weinig.”

Ook Gerrie Schonewille is niet erg positief over de manier waarop het CBR gerund wordt. Hij verwijt vooral de leiding van de organisatie. „Pechtold is een directeur van niks. Het is de slechtste directeur ooit.”

Met een betere structuur bij het CBR en leerlingen die op tijd en serieuzer met de stof voor de theorie-examens aan de slag gaan zou het probleem van de wachttijden aanzienlijk minder zijn. En komt het felbegeerde rijbewijs echt sneller in zicht.