Sint Jacobskruiskruid zorgt voor frustraties bij de boeren: 'Het is een echte sluipmoordenaar'

Het lijkt o-zo-vrolijk vanaf de snelweg: de gele bloemetjes in de middenberm. Maar het Sint Jacobskruiskruid kan de doodsteek zijn voor koeien of paarden.

Boer Arend Steenbergen op zijn land bij het Sint Jabobskruiskruid.

Boer Arend Steenbergen op zijn land bij het Sint Jabobskruiskruid. Eigen foto

Elk jaar bloeit er meer Sint Jacobskruiskruid in Drenthe. Tot grote frustratie van boeren. Het kruid is dodelijk voor koeien, paarden, geiten en schapen, vanwege giftige stoffen die de lever aantasten. Dieren eten de plant niet, tenzij de gedroogde versie in het hooi terecht komt.

Elk jaar bloeit er meer Sint Jacobskruiskruid in Drenthe. Tot grote frustratie van boeren. Het kruid is dodelijk voor koeien, paarden, geiten en schapen, vanwege giftige stoffen die de lever aantasten. Dieren eten de plant niet, tenzij de gedroogde versie in het hooi terecht komt.

Melkveehouder Arend Steenbergen uit Pesse is een van de boeren die last heeft van dit kruid. „We kijken elk jaar het hele land na. Vooral in de slootrand staat nu weer Jacobskruiskruid. Dit komt voornamelijk door de droge periodes van de afgelopen jaren, daar gaat deze plant erg goed op.” Vanaf Pesse tot aan Meppel is het kruid in de berm van de A28 te vinden. „De rijksweg is bezaaid met deze gele bloemen. Van een afstand lijkt het nog wel wat, maar eigenlijk is het kruid een sluipmoordenaar.”

Bestrijden

„De enige manier om deze plant te bestrijden is het eruit trekken. Dit doen wij met de handen, wel met handschoenen aan want de plant scheidt gif uit wat ook voor mensen gevaarlijk is. Als het in contact komt met je huid kan het gaan branden en bijten”, weet Steenbergen. Het kruid is al jaren aanwezig maar pas sinds een paar jaar is er aandacht voor deze plant. „Rijkswaterstaat had met Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO) afgesproken deze planten op tijd in het jaar weg te halen zodat er geen overlast van zou zijn. Een paar jaar nadat deze afspraak was overeengekomen is er echter bezuinigd. Hierdoor zie je nu langs de rijkswegen de gele bloemenzee en hebben de boeren er weer meer last van”, vertelt Steenbergen. „Wij gebruiken een bestrijdingsmiddel om het kruid zoveel mogelijk terug te dringen maar elk jaar vinden we wel weer een paar van deze planten op ons perceel.”

De voornaamste reden waarom boeren en veehouders van de Sint Jacobskruiskruid af willen is omdat het gevaarlijk is voor hun dieren. „Ze eten het kruid niet als hij gewoon in de berm staat. Ik denk dat de koeien het toch iets te bitter van smaak vinden. Als de berm is gemaaid komt het kruid tussen het hooi terecht. De koeien eten dit dan onbewust op. Eén blaadje is nog niet schadelijk, maar elk blaadje extra kan zorgen voor complicaties aan de lever en er zijn wel eens dieren aan doodgegaan.”

Verdringen van andere planten

Dat de planten op steeds meer plekken voorkomen, ziet ook Uko Vegter van Stichting Het Drentse Landschap. ,,Ik zie het dit jaar zelfs in mijn tuin. Eigenlijk is het overal.” Volgens Vegter is het een fase. In een jaar met slechtere omstandigheden zal de plant minder opkomen.

Verdringt het gele goedje op dit moment niet andere planten? Vegter: ,,Daar waar het heel massaal staat, langs de snelweg bijvoorbeeld, vind je inderdaad minder andere planten.” Toch bestrijdt de organisatie de plant niet. ,,Er is niet iets aan de hand waar wij enorm van schrikken. Als het te dominant is, kunnen we bij de haarden extra beheerinspanningen doen.” Met andere woorden: maaien. Dat wil Vegter meer gaan doen, al heeft Het Drentse Landschap dat dit jaar nog niet gedaan.

Biodiversiteit

Melkveehouder Bert Otten uit Fluitenberg heeft geen last van het kruid. „Wij hebben geen Sint Jacobskruiskruid op het land. Ons perceel is net gunstig gelegen, weg van de A28. Het kruid dat langs de snelweg staat wordt sneller bij boeren in de buurt daarvan ontdekt, waarschijnlijk door de verstuiving van de vrachtwagens en de wind”, vertelt Otten. De grond langs de A28 is vaak losgemaakt zand dat elk jaar wordt omgeploegd. De grond die in Fluitenberg voornamelijk ligt, is volgens Otten onbewerkt zand, waar het zaad van de Sint Jacobskruiskruid niet snel kan aarden. „Vroeger werd er nog preventief gemaaid tegen dit plantje, maar tegenwoordig wil de overheid meer biodiversiteit en wordt het maaien zo lang mogelijk uitgesteld. Bij dit kruid moet je juist vroeg zijn, voor mei, dan kan je de verspreiding nog voorkomen.”

Aanscherpen afspraken

Lammert Westerhuis, regiobestuurder van LTO Noord, zou de Jacobskruiskruid- en berenklauwafspraken in Noord-Nederland met bestuurders graag verder aangescherpt zien. Afspraken in het convenant zijn volgens hem verslapt. ,,We kunnen misschien een ‘intelligent maaibeleid’ uitvoeren: specifiek maaien op de plekken waar die planten veel voorkomen.”

Want natuurlijk bloeit het plantje prachtig in de bermen, vindt ook Westerhuis. ,,Maar de veehouder heeft er echt problemen mee. Dat weet de gemiddelde burger niet, die heeft zelf geen koe naast het huis staan.”