Sigarenmakerij te zien op berk en hazelaar

Wanneer je in deze tijd op loofbomen let, zoals berk en hazelaar, kun je getuige zijn van een sigarenmakerij. Dat klink bijzonder en dat is het ook. De sigaren zijn opgerolde delen van bladeren. Ze vallen op, omdat ze al snel bruin worden en dan als sigaartjes aan de takken hangen.

Hazelaarbladrolkever.

Hazelaarbladrolkever. Foto: Joop Verburg

Al jaren zie ik die sigaartjes en steeds vroeg ik me af hoe dat nu tot stand komt. Het is het resultaat van bijzonder ijverig en deskundig werk van bladrolkevers. Het meest kun je het werk bekijken van de berkenbladrolkever. Dat is een zwart kevertje dat je in deze tijd kunt vinden op berken. Het valt mij op dat bepaalde berken vol zitten met sigaartjes en andere berken helemaal niet. Het lijkt erop dat de kevers een boom uitkiezen die daarvoor het meest geschikt is of die een bepaalde zwakheid heeft. Hoe dan ook, de kever (het vrouwtje) gaat aan het werk en maakt een S-vormige snede aan één kant van het blad, tot aan de middennerf. Daarna is de kever lange tijd bezig om een stukje van de hoofdnerf te bewerken. Tenslotte maakt zij ook aan de andere kant van het blad een S-vormige snede tot aan de middennerf. Vaak kun je dan een paring zien van de kevers. Het vrouwtje zal ter plekke een eitje leggen, net onder de plek van de eerste snede. Het woord bladrolkevers doet vermoeden dat de kever zelf het blad oprolt, maar ik heb die activiteit nooit waargenomen. Ik zie eerder dat door de kunstige sneden en door het bewerken van het blad, het vanzelf tot een kokertje oprolt. De larve die binnen de koker (sigaar) zit, kan aan de binnenkant veilig en onzichtbaar eten. Door de bewerking van de middennerf knikt het blad omlaag. Na verloop van tijd valt de sigaar naar beneden. De larve kan dan op de grond verpoppen. Zo ontstaat een nieuwe generatie.

Hazelaar

Op een soortgelijke manier werkt de hazelaarbladrolkever op de hazelaar. Je ziet die veel minder vaak. Maar het is een prachtige knalrode kever met een lange zwarte kop, waardoor hij een kameelachtig uiterlijk krijgt. Een heel klein kameeltje natuurlijk! Het is ongelofelijk hoe zulke kleine dieren dergelijke bijzondere woningen kunnen bouwen voor hun nageslacht. Bewonderenswaardig!


Joop Verburg,

Natuurvereniging Zuidwolde.