Reinder Reinders: 'Het is nogal veel geworden' Meerdere archeologen en schrijvers bundelen hun krachten: resultaat twee kranige boeken over Pesse

Twee lijvige boeken over Pesse zijn het resultaat van jarenlang onderzoek. Om een geschiedenis te schrijven van een dorp zo oud als Pesse, is veel en langdurig onderzoek en verzamelen van informatie nodig. Kartrekker professor Reinder Reinders deed dit dan ook niet alleen, maar samen met anderen. Hij is trots op het resultaat. „Het samenhangend beeld van Pesse is meest waardevol.”

Archeoloog Reinder Reinders heeft boeken over Pesse geschreven.

Archeoloog Reinder Reinders heeft boeken over Pesse geschreven. Foto: Andre Weima Fotografie

„Het idee is ontstaan toen ik met pensioen ging”, vertelt de nu 80-jarige Reinder Reinders. Al 15 jaar doet de archeoloog onderzoek in Pesse.

Als Reinder Reinders begint te vertellen over de historie van Pesse, waarin hij zich zo lang ondergedompeld heeft, volgt het ene verhaal na het andere. Door de jaren heen hebben meerdere opgravingen immers een schat aan historische zaken aan het licht gebracht.

In het verleden is in diverse publicaties een en ander over archeologische vondsten, en stambomen van Pesser families geschreven, maar nog niet eerder werd alle informatie geïntegreerd in een overzichtelijke geschiedenis van Pesse en zijn omgeving. Plezierig leesbare kost en toch wetenschappelijk verantwoord, aangevuld met niet eerder gepubliceerd materiaal is de reactie van kenners op de twee boeken.

Pesse vormde tot de negentiende eeuw samen met de buur(t)schappen Kraloo, Anholt, Nuil, Oostering, Stuifzand, Zwartschaap, Kalenberg en Fluitenberg, de buurmarke Pesse. De beide boeken gaan dan ook over dit hele gebied en dat maakt dit standaardwerk dan ook interessant voor een grote groep.

(Op de foto hieronder de buurmarke Pesse, tekst loopt door na de foto)

Rijke geschiedenis

„Het gebied heeft zo’n rijke geschiedenis, daar is veel gebeurd. Van sommige periodes zijn niet zo veel gegevens bekend, maar de vondst van de kano is natuurlijk fantastisch. Deze is bij de opgraving ook erg goed behandeld. En wat te denken van de grafheuvels uit de ijzertijd die het gebied rijk is.” Volgens Reinders liggen er nog meer ‘schatten’ verborgen in de omgeving. „Ten zuiden van Green Planet ligt nog een nederzetting uit de Romeinse tijd. Dat is leuk voor latere archeologen om op te graven. Het grootste deel ligt er nog.”

Ook voor het ontstaan van het boek moeten we de geschiedenis in. „Mijn betovergrootvader was diaken van Pesse. Toen was er nog geen kerk, maar wel een diaconie. Ik sprak daar over met collega-archeoloog Harm Tjalling Waterbolk. Samen gingen we al pratend aan het werk. Toen vond ik de plek waar een middeleeuwse kapel heeft gestaan op de Es in Pesse.” Er kwam een drietal artikelen en jaren later bedacht Reinders dat het mooi zou zijn die artikelen te bundelen en er wat aan toe te voegen.

Families uit Pesse

Reinders grinnikt: „Het is nogal veel geworden.” Want hij kwam een artikel tegen van Geert Mulder over de molenaarsfamilie in Pesse. Mulder bleek ook bezig te zijn om andere families uit Pesse te beschrijven. „Het contact met Geert Mulder is zo waardevol.” Een van de twee nu net verschenen boeken is geheel van zijn hand. Reinders: „Zijn verhaal over de Pesser families loopt tot aan de scheiding van de Marke rond 1840, Pesse valt dan grotendeels al onder Ruinen. Als hij verder was gegaan had hij nog wel een boek kunnen maken.”

Meerdere mensen droegen bij aan het ontstaan van de boeken over Pesse. Naast Reinder Reinders, Harm Tjalling Waterbolk en Geert Mulder behoren ook Stijn Arnoldussen, Erik Drenth, Wilfried Samson en Saskia Wennink tot de schrijvers. Harm Tjalling Waterbolk heeft

het niet meer mee mogen maken dat de boeken ook echt gepubliceerd werden, de hoogleraar in de archeologie is afgelopen najaar overleden.

Buurtschappen

„Doordat we samengewerkt hebben is een heel volledig beeld ontstaan van de geschiedenis van Pesse en omgeving vanaf de middeleeuwen tot het midden van de negentiende eeuw. Over het landschap, wat er aan akkers en hooilanden was, welke families er gewoond hebben”, somt Reinders op. „Pesse bestaat oorspronkelijk eigenlijk uit tal van gehuchten. Het middeleeuwse Pesse ligt waar nu het sportveld en een zorgcentrum is. Buurtschappen als Bultinge, Eursinge en Kraloo zijn allemaal ontstaan in de Middeleeuwen. Nuil hoort daar ook bij. Dat bestond uit twee boerderijen. Die boeren hadden ruzie met de boeren in Pesse. Het waren allemaal kleine gemeenschappen die heel autonoom waren. De geschiedenis staat bol van de ruzies.”

Volgens de 80-jarige archeoloog is het zelfs niet onmogelijk dat Fluitenberg het oude Pesse is „Petthe betekent moerassige grond, waterig. Dat slaat helemaal niet op de huidige ligging van Pesse maar past meer bij het Oude Diep”, is zijn verklaring.

Walletjes op smeltwaterheuvels

Bij het maken van de boeken ging het vooral om het combineren van informatie. „Het samenhangend beeld vind ik het meest waardevol. Soms leerden we ook nieuwe zaken. Zo is Stijn Arnoldussen de kenner van de nederzettingen bij de smeltwaterheuvels. Die zijn in de ijzertijd ‘geakkerd’. Met nieuwe meetmethodes kon hij de aangelegde walletjes in beeld brengen. Die techniek was voor ons onbekend.”

De tweedelige Geschiedenis van Pesse is uitgegeven door uitgever Roelf Barkhuis in Eelde. De boeken zijn verkrijgbaar bij de uitgever en bij !pet boekverkopers.