Luchtpost: Het Canadair CL-415 blusvliegtuig, het belangrijkste wapen in de strijd tegen bosbranden

Als in Zuid-Europa in de zomer de zon hoog aan de hemel staat, beginnen de langs de kusten van de Middellandse Zee gelegen uitgestrekte bossen uit te drogen. Valt er dan lange tijd geen regen, dan worden de bomen zo droog dat de minste of geringste vonk al voldoende is om hele bossen te vernietigen. Het aantal bosbranden in het Middellandse Zee gebied loopt als gevolg van onachtzaamheid, maar soms ook als gevolg van opzet, jaarlijks vaak in de duizenden. Het gevolg is dat gemiddeld elke vijf jaar een bosgebied met de omvang van België van de kaart verdwijnt.

In slechts 30 seconden tijd worden de interne watertanks van de Canadair tot de nok toe gevuld tijdens het taxiën over de zee of een meer.

In slechts 30 seconden tijd worden de interne watertanks van de Canadair tot de nok toe gevuld tijdens het taxiën over de zee of een meer. Seaplane Int.

Ook dit jaar hebben ze met name in Italië en Griekenland en nu ook weer in Zuid-Frankrijk aan den lijve kunnen ervaren hoe een bosbrand razendsnel om zich heen kan grijpen. Kurkdroge naaldbomen kunnen nadat ze met het vuur in aanraking zijn gekomen daarbij binnen drie seconden letterlijk ontploffen in een tientallen meters hoge vuurzuil. Door de harde wind worden vonken van de ene naar de andere heuvel geblazen waar dan een nieuwe brandhaard ontstaat. De tussenliggende dalen worden daarbij opvallend genoeg vaak gespaard. Lang niet alle bosbranden kunnen met conventionele middelen bestreden worden. In de sterk heuvelachtige regio’s zijn er vaak onvoldoende wegen voor de brandweerauto’s en bovendien te weinig wateraansluitingen voor de tankwagens. Daarom wordt een speciaal voor de bosbrandbestrijding gebouwd vliegtuig ingezet: de Canadair CL-415.

Zesduizend liter

Om het vuur zo efficiënt mogelijk te kunnen bestrijden heeft men in de loop der jaren een bepaalde manier van vliegen ontwikkeld die als volgt in zijn werk gaat:

Nadat er een brandmelding is binnengekomen, kiest een blusvliegtuig volgeladen met brandstof en bluswater binnen vijf minuten het luchtruim. In de regel vliegen de met ruim zesduizend liter water volgeladen Canadairs met de wind in de rug op zo’n 100 meter hoogte in de richting van de brand. Op enkele tientallen meters voor het doel duwt de piloot zijn 20 ton zware machine dan naar een hoogte van slechts 30 tot 35 meter. Daarbij stijgt de temperatuur in de cockpit met reuzensprongen en niet zelden reiken de vlammen van de bosbrand dan tot boven de vleugels. Op dat moment wordt er door de boordmonteur door middel van het indrukken van een knop de waterlading afgeworpen die in een gebied van 20 bij 85 meter de vlammen doen doven. Zesduizend kilo lichter springt de Canadair vervolgens als een rubberen bal weer de lucht in. Het is nu zaak voor de piloot om snel hoogte te winnen om weg te komen uit de ondoorzichtige hel van stoom, rook en vuur wat met de –meestal harde- wind in de rug nog wel eens problematisch kan zijn.

Grootste gevaar

Het grootste gevaar bij blusvluchten vormt nog niet eens het vuur, maar allerlei bedradingen (zoals hoogspanningsleidingen), rotspunten en (kale) bomen die ten gevolge van de rook en waterdamp vrijwel niet meer waar te nemen zijn. Het is dan ook geregeld gebeurd dat een blusvliegtuig tegen zo’n obstakel aanvloog en verongelukte. De onderkant van de vleugels van de blusvliegtuigen zijn vaak wit uitgeslagen als gevolg van de hete opstijgende as deeltjes. Soms zijn er zelfs krassen en deuken te bespeuren aan de vleugelonderzijden, veroorzaakt door de boomtoppen. De bemanningen van deze toestellen zijn dan dus aan de dood ontsnapt. Het spreekt vanzelf dat alleen de allerbeste vliegers in aanmerking komen om de Canadairs te mogen vliegen. Meestal zijn die afkomstig uit de gelederen van de marine luchtvaart. Deze vliegers zijn gewend om een klein doel (een vliegdekschip) aan te vliegen. Kandidaten die bij de ‘Vliegende brandweer’ willen gaan werken moeten jonger zijn dan veertig jaar, minstens twaalf jaar hebben gevlogen en meer dan 3000 vlieguren in hun logboek hebben staan. Vanwege de zwaarte van het werk mag de tweekoppige bemanning van een Canadair-blusvliegtuig maximaal acht uur per dag in actie komen of maximaal 60 keer een lading afwerpen.

Gevaarlijk beroep

Het succes van de blusvliegtuigen is afhankelijk van de inzet van brandweerlieden op de grond. Zonder hen zou een waterbombardement nauwelijks zin hebben. En dat werk op de grond is minstens zo gevaarlijk als dat van de vliegers; menig brandweerman laat het leven als hij door het vuur wordt ingesloten. Behalve het vuur kan trouwens ook het bluswater, dat met een snelheid van meer dan 100 kilometer per uur neerkomt, dodelijk zijn voor een mens. De coördinatie tussen ‘lucht- en grondtroepen’ bij de bestrijding van een bosbrand is dan ook van het grootste belang. De meeste bosbranden worden veroorzaakt door de mens zelf. Behalve door opzet of nalatigheid, kan een brand ook ontstaan door smeulend afval op een stortplaats die gelegen is aan de rand van een natuur- of landbouwgebied. Maar natuurlijk zijn er ook heel wat natuurlijke factoren die een rol spelen bij het ontstaan van een grote bosbrand. Droogte, windsnelheid of terreingesteldheid hebben allemaal invloed op de snelheid waarmee branden zich uitbreiden. Een wel heel kwalijke oorzaak had de bosbrand die was aangestoken door enkele jongens die in hun bekentenis tegenover de politie verklaarden tot hun daad te zijn gekomen omdat ze de watervliegtuigen wel eens van dichtbij in actie te wilden zien.

De Canadair blusvliegtuigen zijn in gebruik bij de volgende landen: Canada (17 stuks), Frankrijk (13), Griekenland (17), Italië (14), Kroatië (6) en Spanje (7).