Helpers in de nood; Sportvliegen in vroeger tijd

De populariteit die sportvliegen op veel mensen uitoefent is heel begrijpelijk. Foto: Gerrit Boxem

Sportvliegen, het vliegen met kleine motorvliegtuigen, oefent op veel mensen een bijzondere aantrekkingskracht uit. Op het vliegveld Hoogeveen zien we daar iedere dag de voorbeelden van. En die populariteit van het sportvliegen is heel begrijpelijk. Als je ver beneden je het typisch Nederlandse landschap onder je door ziet schuiven, voel je je dichter bij de natuur staan dan bij het aardse gekrakeel.

Allerlei zaken die op aarde heel belangrijk lijken, zijn hoog in de lucht opeens heel onbelangrijk. De sportvliegerij wordt al heel lang in ons land beoefend; al in de jaren twintig van de vorige eeuw vlogen er mensen voor hun plezier boven Nederland. Ze hadden hun brevet behaald bij de in 1927 opgerichte Nationale Luchtvaartschool. Toen de vliegtarieven steeds lager werden en de sportvliegtuigen steeds goedkoper, werd de sportvliegerij in ons land steeds populairder tot de Tweede Wereldoorlog daar –voorlopig- een eind aan maakte. Veel sportvliegers verenigden in de vooroorlogse jaren het nuttige met het aangename. Als lid van de ‘Vrijwillige Organisatie Sportvliegers’ verrichtten ze als helper in de nood veel goed werk voor de maatschappij, zoals we kunnen lezen in het volgende verhaal.

Post

Het is in de strenge winter van 1939 dat Urk (toen nog een eiland) weer eens geïsoleerd is door het ijs. Het reguliere (KLM) postvliegtuig vliegt niet en daarom wordt de hulp ingeroepen van sportvlieger H. Heymans om de Nieuwjaarspost naar het eiland te brengen. Het is Oudejaarsdag als Heymans met zijn machine start vanaf Schiphol en koers zet naar Urk. Het zicht is vrij slecht. Sneeuwbuien woeden boven het IJsselmeer. Desondanks zet Heymans zijn vlucht voort. Gedeeltelijk blind vliegend poogt hij Urk te bereiken. Eenmaal op de plaats van bestemming aangekomen, blijkt er rondom het kleine eilandje in het IJsselmeer een hevige sneeuwbui te woeden, die het eiland aanvankelijk onvindbaar maakt. Maar na enige tijd boven de wolken rondjes gevlogen te hebben ziet hij plotseling door een kleine opening in het wolkendek het eiland liggen. Hij neemt gas terug en laat het vliegtuig in de richting van de geïmproviseerde landingsstrip zakken. Bij het landen blijkt hij echter iets te snel te gaan waardoor het vliegtuig te ver op de baan aan de grond dreigt te komen en het een grote kans loopt in de omheining aan het eind van het vliegveld te belanden. Snel doet hij de gashendel naar voren om volgas door te starten en een nieuwe landingspoging te wagen, maar de motor pakt niet. Door de kou is de carburateur bevroren. Er zit niets anders op dan toch maar te landen. Met medewerking van de omheining aan het eind van de landingsbaan komt het vliegtuigje uiteindelijk tot stilstand met lichte schade als gevolg. Maar…de post is op Urk gearriveerd! Weer opstijgen is nu niet meer mogelijk en een ander vliegtuig zal hem deze dag niet meer komen ophalen, waardoor hij genoodzaakt is de eerste Oudejaarsavond in gehuwde staat in zijn eentje op het idyllische eilandje door te brengen. Op Nieuwjaarsdag wordt hij alsnog opgehaald.

Geeuwen

De hierboven genoemde ‘Vrijwillige Organisatie Sportvliegers’ heeft ook eens haar hulp aangeboden toen er op een gegeven moment een proef moest worden genomen met kinkhoestpatiëntjes. Men zou de kinderen naar een hoogte van ongeveer 3000 meter meenemen in de hoop dat de zuivere lucht op die hoogte een heilzame werking op hun kwaal zou hebben. Toen men, na enige tijd op genoemde hoogte te hebben rondgevlogen, weer wilde gaan dalen gaf dat grote problemen. De jonge inzittenden kregen last van hun oren. De patiëntjes van vijf en zes jaar oud was nog wel aan het verstand te brengen dat zij bij het dalen moesten slikken om geen oorsuizingen of tijdelijke lichte doofheid te krijgen, maar bij baby’s van nauwelijks één jaar oud was dat natuurlijk een probleem. Uit pure wanhoop gingen toen om de beurt de meevliegende arts en de vlieger tijdens het dalen theatraal geeuwen. En ja hoor, op een gegeven moment gingen ook de baby’s mee geeuwen waardoor ze stopten met huilen en even later zonder suizingen weer op de begane grond arriveerden. Het was weer eens een bewijs van de stelling ‘zien geeuwen, doet geeuwen’. Instructeur Officieel mogen vlieginstructeurs natuurlijk geen fouten maken. Maar zoals overal het geval is waar mensen werken, zijn mensen in de luchtvaartsector ook niet feilloos. Op een gegeven moment waren twee instructeurs met hun leerlingen bij het taxiën op elkaar ingereden met als gevolg de nodige ravage. Dit tot groot leedvermaak van een derde instructeur. Hoe konden zijn collega’s nu zo stom zijn, want bij het taxiën moet je als instructeur natuurlijk voortdurend om je heen kijken om ervoor te zorgen dat je geen andere ‘kist’ torpedeert. De volgende dag gaat deze derde instructeur met een nieuwe leerling een stukje vliegen. Na een kwartiertje gevlogen te hebben maakt het Koolhoven vliegtuig een keurige landing en rijdt langzaam naar de hangar. Plotseling schreeuwt de leerling: ‘Stop!’ De instructeur grijpt direct naar de rem waarna het vliegtuigje stilstaat op nog geen meter afstand van een langs de rand van het vliegveld geparkeerd vliegtuig. Met dank aan de oplettende leerling-vlieger loopt het deze keer goed af. Een gratis extra kwartiertje vliegen is zijn beloning en de instructeur heeft voortaan niet meer zo snel zijn oordeel klaar over collega’s die een foutje maken.

Nieuws

menu