Eenzaamheid zoeken en je laten troosten door de natuur

Natuurcorrespondent Hero Moorlag vertelt wekelijks in de rubriek Groen en Doen over uiteenlopende onderwerpen op het gebied van flora en fauna. Deze week schrijft hij over Maria Quist en haar onlangs verschenen boek ‘Het Mensdier’.

Vlucht van kraanvogels.

Vlucht van kraanvogels. Foto: Hero Moorlag

Op 8 januari 1999 verloor Maria Quist (cultureel antropoloog en een van de oprichters van Werkgroep Roofvogels Nederland in 1982) bij een ongeluk in Appelscha haar jongste zoon. Willem was 17 jaar. Wat er toen gebeurde in haar gezin is met geen pen te beschrijven. Toch schreef Maria het verhaal van Willem op, acht jaar later. Ze trok zich terug in hun vakantiehuis in Midden-Frankrijk. Daar schreef ze in zeven weken het boek ‘Troostvogels’, in 2008 gepresenteerd bij Pet in Hoogeveen. In ‘Troostvogels’ schrijft ze: ‘Ik kan geen boek schrijven zonder natuur, zonder vogels. Ze horen bij mij zolang ik mij kan herinneren en zijn mijn grootste steun en troost in tijden van verdriet en tegenspoed.’ Nu ligt bij Pet haar boek ‘Het Mensdier’. Na verlies van goede vrienden toog ze opnieuw naar Midden-Frankrijk en schreef eind 2020 een persoonlijk verslag over de zoektocht naar de oorzaak van het kwaad in de wereld. Maar vooral over hoop, de waarde van haar eigen leven en de waarde van alle (natuur)leven

.

Elke ochtend en avond wandelen met hondje Tommie, elke dag uitzien naar de komst van kraanvogels en de site bezoeken die aangeeft wanneer de trek vanuit het noorden begint en elke avond de wildcamera plaatsen in de tuin bij de perenboom. Tommie geeft aan wanneer er kraanvogels overvliegen. Samen rennen ze naar buiten om de trek te zien. Honderden luid roepende kraanvogels, soms duizenden. ’s Morgens wordt het SD-kaartje van de wildcamera uitgelezen op de laptop. Vossen, egels, marters, een enkele das doen zich tegoed aan het valfruit. Maria ziet de natuur veranderen. Het blad aan de bomen vergeelt, de trek van leeuweriken komt opgang, paddenstoelen groeien in het bos. Ze plukt ze voor een maaltijd. Buurman Jean Jacques komt op bezoek om haar met technische zaken te helpen. Dan komen de bespiegelingen over hoe de mens met zijn leefomgeving omgaat. ‘Ik dacht aan de onvoorstelbare vernielingen die door Homo Sapiens in de loop der tijden aan zijn leefgebied zijn aangericht: olie en afval die de zee vervuilen, het kappen van tropisch regenwoud, luchtvervuiling door industrie, landbouw en verkeer en het gebruik van pesticiden.’ Het Mensdier lijkt een plaag voor de aarde: oorlog, geweld en criminaliteit. ‘Ik ga gebukt onder al deze onweerlegbare feiten.’ Maar er is ook een ander verhaal. Het Mensdier heeft gezorgd voor betere leefomstandigheden, voeding, huisvesting en gezondheidszorg. Het optimistische boek van Rutger Bregman uit 2019 doet haar goed: ‘De meeste mensen deugen’. Het klinkt haar als muziek in de oren.

Eenzaamheid zoeken

Het Mensdier speelt zich af in de periode dat Trump verliest van Joe Biden en de periode van Covid-19. Over Trump: ‘De roedelleider en de meute, wij en zij, de goodies en de baddies met Trump als charismatische leider.’ Door corona kan Maria het gezin van haar oudste zoon in Amerika niet bezoeken en in de armen sluiten. Elke dag houdt ze de berichten van het wereldgebeuren op internet bij. Steeds is er de sterke regulerende functie van de natuur. Door de eenzaamheid te zoeken in de natuur komt ze tot rust. Genieten van wolkenluchten bij zonsopkomst, herfstkleuren, eerste sneeuwval die alles verzacht, talloze trekkende vogels, roepende buizerd en bosuil, beelden op de wildcamera. Jagers kruisen haar pad. Mensdieren die anders over natuur denken. Voor haar geeft de natuur rust, hoop en je voelt liefde voor alles wat leeft. ‘Een groot geluk is mijn vermogen om te genieten van alle moois, liefs, waardevols dat het leven te bieden heeft. Niets is vanzelfsprekend, alles is een geschenk.’ Maar er is ook ergernis over machtsmisbruik, ‘wanneer er geen ruimte wordt gelaten voor het eigen geweten en de eigen verantwoordelijkheid, voor fatsoen en ethisch besef, de belangrijkste eigenschappen die een Mensdier tot mens maken.’ Te zien op www.mariaquist.nl