'De vos laat los, timotee geeft niet mee'

Natuurcorrespondent Hero Moorlag vertelt wekelijks in de rubriek Groen en Doen over uiteenlopende onderwerpen op het gebied van flora en fauna. Deze week schrijft hij over timoteegras.

Bloeiend timoteegras op ecoduct Stiggeltie.

Bloeiend timoteegras op ecoduct Stiggeltie. Foto: Hero Moorlag

De grassen bloeien. Dat geeft problemen bij mensen die gevoelig zijn voor pollen. Bijna alle grassen zijn windbloeiers. Ze bezwangeren de lucht met hun stuifmeel. Allergie in de vorm van hooikoorts kan heel vervelend zijn. Deze maand komt het timoteegras in bloei, ook zo’n windbloeier. Het is een zodevormend gras met halmen tot 150 centimeter, mits ze op rijke grond staan. Timoteegras van deze grootte herken je gemakkelijk, omdat de halmen boven andere grassoorten uitsteken. Als voedergras is timoteegras in veel landen geïntroduceerd, van IJsland tot Amerika. Aan het begin van de achttiende eeuw nam veehouder Timothy Hanson de zaden van dit gras mee naar de Verenigde Staten. Hij wilde het gebruik van timoteegras stimuleren als voedergras voor het vee. Deze grassoort werd later naar hem genoemd.

Het determineren van grassen is niet eenvoudig. Je moet kennis hebben van de vorm van de kafjes en de kafnaalden aan de vrucht en de vorm van het zogeheten tongetje aan de bladschede. De vrucht is een graanvrucht, zoals bij korensoorten, want dat zijn immers ook grassen. Je kunt ook letten op de tijd van het jaar. Een van de eerste lentegrassen is de vossenstaart, een grassoort die ver boven de begroeiing uitsteekt. Hij bloeit als pinksterbloemen, speenkruid, paarse dovennetel en fluitenkruid bloeien. De smalle elliptische aar is zacht en loopt uit in een puntje. Er is een tweede kleinere soort, de geknikte vossenstaart, met een duidelijke knik in de stengel. Timoteegras is groter. De aar is rechthoekig en stug, zelfs hard en van boven afgeplat. Strijk je met je vinger van boven naar beneden langs de aar van vossenstaart, dan laten de vruchtjes los. Dat lukt bij timoteegras niet. De graanvruchten zitten veel vaster aan de stengel. Vandaar de uitdrukking: de vos laat los, timotee geeft niet mee. Beide grassen bloeien met paarse meeldraden die veel stuifmeel afgeven. Hooikoorts ligt deze maand op de loer als timoteegras gaat bloeien. Bloeiden in de lente bij vossenstaart slechts enkele bloemplanten, rond timoteegras vormt zich een weelde aan bloemen: koekoeksbloem, duizendblad, orchideeën, boerenwormkruid, boterbloem, soorten ooievaarsbek, soorten hoornbloem, klaversoorten, grote ratelaar, enzovoort. Timoteegras is een echte zomerbloeier.

Ontstekingen door kafjes

Het spreekt voor zich, dat zo gauw timoteegras is uitgebloeid en de aar geel is geworden, de zaden wél loslaten. De plant wil zich immers verspreiden. Honden en wellicht ook katten, mogen graag door hoog gras banjeren. De zaden van timoteegras hebben kafjes met stugge haren. Ze blijven haken in de vacht van een hond, vooral als het een hond betreft met lang haar. Die kafjes komen op zijn huid, zelfs in zijn neus, op de haren rond zijn ogen en op andere plekken. De harde kafhaartjes kunnen ontstekingen veroorzaken die snel moeten worden behandeld door een dierenarts. Johan Cruijff zou zeggen: elk nadeel heb z’n voordeel. Want zowel vossenstaart als timoteegras zijn uitstekende voedergrassoorten voor koeien. Ook als hooi. Boeren hebben echter voor raaigrassen gekozen, omdat die makkelijker zijn te maaien. We kennen deze turbograssen in op biljartlakens gelijkende weilanden. In de wilde natuur staan bloemplanten tussen timoteegras. Alleen als dit gras geel wordt, is het beter je hond er niet in te laten struinen.