De plaquettes van het Albert ten Heuvelfonds - Een historische wandeling door Hoogeveen | Historie

Het oude Van Limburg Stirumhuis, rond 1840. Foto: Archief Albert Metselaar

Historicus Albert Metselaar duikt wekelijks voor de Hoogeveensche Courant in het verleden. Deze keer: De plaquettes van het Albert ten Heuvelfonds.

Zo langzamerhand is er een hele leuke wandeling ontstaan door de Hoofdstraat te Hoogeveen, en zijn ook plekken buiten de kern van Hoogeveen van begeleidende teksten voorzien, voor zover ze cultuur-historisch van belang zijn. Er waren al initiatieven geweest van het Recreatieschap Drenthe. Momenteel is het Albert ten Heuvelfonds actief. Gisteren werden er weer twee plaquettes onthuld. Maar wat is het Albert ten Heuvelfonds, en wat brengt dat fonds tot nu toe in beeld?

Prijs voor het beste historische boek

Op 25 februari 2008 kwam het nieuws naar buiten dat de DHV-prijs (de prijs voor het beste historische boek over 2007) toebedeeld zou worden aan een uitgever, terwijl de prijs bedoeld was voor auteurs en/of initiatiefnemers van een boek. Maar de DHV, de Drentse Historische Vereniging, kreeg de voordracht via de uitgever en had de indruk dat die ook initiatiefnemer of belangenbehartiger van de auteurs was. Het gaf wat touwtrekken, maar op voorstel van de redactie/initiatiefnemers (Marga Zwiggelaar en Albert Metselaar) werd de prijs gedeeld. De 1000 euro ging voor de helft naar de uitgever, en voor de andere helft naar Zwiggelaar en Metselaar. Om duidelijk te maken dat het hen niet om het geld te doen was, besloten de redactieleden hun 500 euro in een fonds te stoppen: het Albert ten Heuvel-fonds. Dat zouden ze samen kunnen doen met de uitgever, maar deze haakte af: geld ging in de eigen pot.

Albert ten Heuvel

Albert ten Heuvel was een onderwijzer uit Hoogeveen die voor de Tweede Wereldoorlog zich verdienstelijk maakte met historisch onderzoek. Als meester aan een van de Hoogeveense scholen wist hij de jeugd steeds weer te boeien met verhalen en kennis over de Hoogeveense cultuur en geschiedenis. Hij stimuleerde het argrarische onderwijs en gaf cursussen voor iedereen die bij wilde leren. Albert ten Heuvel was de eerste Hoogevener die met behulp van kritisch bronnenonderzoek tot een voor die tijd verantwoorde beschrijving van de oudste geschiedenis van Hoogeveen trachtte te komen. Kritisch naar bronnen, kritisch naar wat van horen zeggen altijd werd verteld, en kritisch naar zichzelf toe. Daarmee was hij doorlopend vernieuwend bezig. Zijn onderzoek vormde het fundament waarop de schrijvers na hem verder konden bouwden. Ook het bekende boek ‘Van Echtens Morgenland’ steunt zwaar op zijn werk. Zijn eigen boek is echter niet uitgegeven, omdat in die dagen het subsidiemiddel nog een manier was om informatie onder de dekmantel te houden. Dat kwam nog wel, die subsidie. En het werd toen weer uitgesteld, of kwam toch maar helemaal niet. Maar de markt van het boek was al weg, en geen uitgever durfde er zelf nog geld in te steken. Alles wat de Hoogeveense cultuur aanging lag hem na aan het hart. Met Albert ten Heuvel als boegbeeld wordt de bevolking en de toerist van 100 jaar later gestimuleerd om zich bezig te houden met Hoogeveens geschiedenis en cultuur. En met Hoogeveen wordt hier de hele huidige gemeente bedoeld.

Plaquettes op historische gebouwen

Het fonds heeft enige jaren een jeugdprijs uitgereikt. Daar was het nieuwtje naar enige tijd van af en besloten werd het roer om te gooien. Er werd gekozen voor plaquettes op historische gebouwen, of historische plaatsen, zodat ze hun eigen geschiedenis in hun omgeving in ere konden houden. Om kennis bij elkaar te houden, is het fonds een samenwerkingsverband tussen enkele historici en anderen die volop historisch onderzoek doen, een copywriter en een penningmeester. Er is inmiddels al heel wat in Hoogeveen via dit fonds herkenbaar gemaakt en/of opgericht, al dan niet in samenwerking met derden:

• Het gedenkteken voor de bevrijders, de Manitoba Dragoons en de 1th Belgian SAS Parachute Regiment. Het gedenkteken is onthuld op 12 april 2012 door SAS-veteraan en bevrijder Jaak Daemen en burgemeester Loohuis. Dat was tevens het begin van jaarlijkse herdenkingen, al dan niet in aanwezigheid van veteranen en families.

• Een plaquette aan het Schippershuus, hoek Hoofdstraa/Schutstraat. Het eerste gebouw van Hoogeveen, met verwijzingen naar het begin van onze democratie bij de bruggen bij het Kruis.

• Van Limburg-Stirum huis. Het pand is er niet meer, maar op de plaats waar het stond wordt aandacht besteed aan het bijzondere huis en de achtergronden. Hoofdstraat 114.

• Het pand van onze eerste burgemeester, Abraham Meijer. Later een hotel. Geplunderd op het eind van de Franse Tijd. Hoofdstraat 130.

• Het voormalige gemeentehuis van Hoogeveen, waar ook burgemeester Tjalma zetelde, in mei 1940. Hoofdstraat 148.

• Het voormalige postkantoor, waar het verzet een overval pleegde. De kluis ligt nog onder de vloer van de huidige sportzaak van Jan en Alexander Bols. Hoofdstraat 165-167.

• Bij de Hoofdingang van het Station Hoogeveen vinden we de namen van de doden uit de Tweede Wereldoorlog, die te maken hebben met de geschiedenis van het spoor.

• Grote Kerkstraat 38, daar herinnert een plaquette aan het District Hoogeveen van de LO, de organisatie die verantwoordelijk was in het gebied van Ruinen tot en met Oosterhesselen en alles ertussen voor de opvang van onderduikers. De leiders vergaderden op diverse punten, waaronder de bovenzaal van het toonlokaal van Arnold Zandbergen, meubelmaker.

Plaquettes elders in de gemeente:

•Bij de parkeerplaats aan het begin van de Noorddreef, in de Erflanden, herinnert een plaquette aan het voormalige radarkamp ‘Marder’, onderdeel van het Duitse complex op Ten Arlo.

•Aletta Jacobs woonde ooit in de dokterswoning van Hollandscheveld, Hoekje 41. Ze hielp haar zuster in de huishouding. Haar zwager was huisarts ter plaatse.

•Door de woonwijk Wolfsbos loopt een groen link. Onderweg ziet u een plaquette met herinneringen aan de oude Krakeelse Dijk. Ernaast liep een trambaan.

•Bij de hoofdingang van de begraafplaats aan de Zuiderweg vinden we een gedenkteken voor militaire gevallenen van de Tweede Wereldoorlog. Daar ontbraken mensen op, en verdienden ook mensen een plek die woonachtig waren geweest in delen van de gemeente die er later bij waren gekomen. Dit leidde tot een aanvullende plaquette.


Wie de wandeling door de Hoofdstraat vanaf het begin (de lage nummers) wil maken, zal ook daar al heel wat plaquettes op de gevel aantreffen. Het wordt tijd dat we die eens gaan vervangen. De letters zijn niet goed meer, en heel wat teksten zijn verouderd. ‘De schoonmoeder van’, zo praat je niet meer over vrouwen. ‘Op een kruispunt van waterwegen’, zeg je niet van een huis dat niet op een kruispunt van waterwegen lag. En je verward een landhuis niet met een poorthuis plus koestal….. om maar wat te noemen…..

Nieuws

menu