Belangen zetten spanning op de Zonneroute A37. Natuurorganisaties willen meer ruimte voor bloeiende bermen, maar dat zet de haalbaarheid van het mega-plan onder druk. De projectgroep gaat alle wensen afwegen.

Natuur- en mileuorganisaties in Drenthe willen in het ontwerp voor de zonneroute A37 meer ruimte voor bloeiende bermen. Maar minder panelen betekent een lagere opbrengst van duurzame energie.

Zo zien de natuurorganisaties in Drenthe het graag: zonnepanelen én bloemrijke bermen.

Zo zien de natuurorganisaties in Drenthe het graag: zonnepanelen én bloemrijke bermen. Foto: Natuur- en Milieufederatie Drenthe

Economie versus ecologie. Het gezamenlijke manifest van de zes organisaties op het gebied van natuur en milieu is een voorbeeld van de verschillende belangen binnen het ambitieuze project voor een zonneroute van 42 kilometer langs de A37 tussen Hoogeveen en de Duitse grens.

De natuurorganisaties hebben hun verklaring deze week aangeboden aan Rijkswaterstaat, de provincie Drenthe en de gemeenten Coevorden, Emmen en Hoogeveen. Ze willen dat de geplande zonneroute A37 zo wordt ingericht dat er ruimte en kansen zijn voor bloemrijke bermen.

Dat betekent dat het huidige ontwerp moet worden aangepast. In dat plan is de ruimte tussen de rijen zonnepanelen aan weerszijden van de snelweg en in de middenberm een halve meter.

‘Te krap’

,,Dat is te krap’’, oordeelt Judith van den Berg van de Natuur en Milieufederatie Drenthe. ,,Het idee om daartussen bloemen in te zaaien, heeft volgens ons geen kans van slagen.’’

De kritiek is dat er nauwelijks licht op de grond valt. Maar meer nog wordt getwijfeld aan een goed beheer. ,,Je krijgt pas bloemrijke bermen als je consequent één of twee keer per jaar maait en het maaisel ook afvoert. Maar hoe kun je maaien met een tussenruimte van 50 centimeter?’’

De natuurorganisaties willen een afstand van 1,5 tot 2 meter tussen de rijen zonnepanelen. Van den Berg: ,,Daar is onderzoek naar gedaan, deze maatvoering heb je nodig voor een goed resultaat.’’

De verschillende belangen zetten spanning op het proces. De extra ruimte voor bloemrijke bermen betekent automatisch dat er minder zonnepanelen geplaatst kunnen worden. De opbrengst van duurzame energie wordt daarmee lager. Dat economische effect zet de financiële haalbaarheid (businesscase) onder druk.

,,Daar zijn we ons van bewust’’, zegt Van den Berg. ,,Maar zonne-energie mag niet ten koste gaan van biodiversiteit.’’ Bloemrijke bermen zijn belangrijk voor bijen, vlinders en andere insecten.

‘Biljartlakens’

,,Maar rond weilanden zie je amper bloeiende bermen. Het zijn groene biljartlakens.’’ Ze verwacht dat een ‘fraaie bloeiende zonneroute’ goed is voor het toerisme in Drenthe en dus van economische waarde.

Van den Berg wijst ook nog op een besparingsmogelijkheid binnen de zonneroute door de honderdduizenden panelen in gangbaar zwart uit voeren, in plaats van kleuren die een link zouden hebben met het achterliggende landschap.

,,Het verschil in kosten tussen die standaard zwarte panelen en gekleurde exemplaren is fors’’, weet ze. ,,We denken ook dat de bedoeling niet uit de verf komt en dat de gekleurde panelen alleen maar detoneren bij het landschap.’’

De natuur- en milieuorganisaties hebben een zienswijze op het provinciaal inpassingsplan (PIP) ingediend. Ze willen de zonneroute inrichten als Honey Highway , tevens een knipoog naar de Hunebed Highway , elders in Drenthe (N34).

Flora en fauna onder druk

De verscheidenheid aan flora en fauna in ons land staat onder druk en Drenthe is daar geen uitzondering op. ,,De situatie gaat hier, ondanks goede initiatieven, nog altijd achteruit. Het is heel erg nodig om ons daarvoor in te blijven zetten.’’

De natuurorganisaties wijzen op de afspraken die provincie en gemeenten in Drenthe hebben gemaakt over de versterking van soortenrijke bermen. ,,Maar met het huidige ontwerp voor de zonneroute gaat de biodiversiteit er juist op achteruit. De beschikbare bermen langs en binnen de A37 worden zo’n beetje helemaal bedekt met zonnepanelen.’’

Door nu naar buiten te treden met hun gezamenlijke manifest willen de natuurorganisaties druk op de ketel zetten, bij de gemeenteraden van Emmen, Hoogeveen en Coevorden en Provinciale Staten. Die moeten volgens Van den Berg ‘een duidelijk signaal’ afgeven. ,,Het project zit nu nog in de planologische fase, dus we zijn mooi op tijd om het nog aan te passen.’’

Onderbelicht

De natuurorganisaties betreuren dat de ecologische inpassing van de zonneroute tijdens informatieavonden voor omwonenden onderbelicht bleef. ,,Het hoofdzakelijk ging om de geometrie, kleur en positionering van de zonnepanelen en de inpassing in het landschap’’, constateert Van den Berg.

De projectgroep A37, waarin provincie, gemeenten, netwerkbedrijven, Rijkswaterstaat, Rijksvastgoedbedrijf en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland samenwerken, vindt het goed dat de natuurorganisaties gereageerd hebben.

,,We waarderen het dat mensen met ons meedenken om het plan mooier te maken’’, zegt omgevingsmanager Nadinja Hettinga. ,,Net als bij andere ingediende zienswijzen gaan we serieus afwegen of we er in het uiteindelijke ontwerp iets mee kunnen.’’

‘Goede balans’

Volgens haar heeft biodiversiteit zeker de aandacht binnen de projectgroep. ,,Maar er zijn meer wensen dan de Honey Highway . We willen een goede balans tussen alle belangen. Ecologie en biodiversiteit zijn belangrijk, maar draagvlak, veiligheid en haalbaarheid ook.’’

Hettinga wil geen uitspraken doen over het effect van het manifest van de natuurorganisaties op de opbrengst en betaalbaarheid van de zonneroute. ,,We willen eerst alle binnengekomen zienswijzen bespreken en afwegen. Elke indiener krijgt antwoord.’’

Eind dit jaar wordt het provinciaal inpassingsplan (PIP) aangeboden aan Gedeputeerde Staten. Provinciale Staten nemen er vervolgens in het voor jaar van 2022 een definitief besluit over.

Honey Highway voor wilde bijen

Honey Highway is een initiatief dat de biodiversiteit verhoogt, door maai-afspraken te veranderen en in te zaaien met inheemse bloemenzadenmengsels. Een en ander moet er voor zorgen dat wilde bijen over een lange periode voedsel kunnen verzamelen en overwinteren. Bijen leggen onder meer het loodje doordat er te weinig stuifmeel en nectar beschikbaar zijn. Honey Highway is opgericht door Deborah Post en wordt ondersteund door een fonds.