Familie Van Berkel kijkt terug op zwaar, maar onvergetelijk jaar

Hoogeveen - Een jaar lang deelden ze hun leven wekelijks met 800.000 Nederlanders. Maar het is voorbij. Het Helemaal Het Einde televisie-avontuur zit erop. Ruim twee weken geleden verruilden Matthijs en Marieke van Berkel met hun kinderen Daan, Anne Eva, Noa Lise en Mette Sophie en hun hond Zoë Kaapverdië voor Hoogeveen, waar ze hun leven opvallend makkelijk weer hebben opgepakt.

‘Het voelt gewoon weer als thuis.’ Het was een zwaar jaar, dat ze echter voor geen goud hadden willen missen. Als ze nu opnieuw voor de keuze kwamen te staan, zouden ze er direct weer voor gaan. ‘Met wat we nu weten zouden we op Kaapverdië wel andere keuzes maken.’

Hoe het voelt om weer terug te zijn? Matthijs en Marieke kijken elkaar indringend aan. Ze zitten naast elkaar aan de eetkamertafel, met hun gebruinde gezichten in het licht van de lamp. Matthijs twijfelt, maar durft het toch aan ook namens Marieke te spreken, die heel wat meer moeite had met het afscheid van Kaapverdië. ‘Goed. We kwamen in een warm bad. Familie en vrienden stonden ons op het vliegveld op te wachten en ook in ons huis hadden ze zoveel gedaan. Onze meubels stonden weer op hun plek, de bedden waren opgemaakt, er stond eten klaar evenals een overlevingspakket en bij de buren is een feestje gevierd. Het was overweldigend.’ Een mooie afsluiting van een in alle opzichten onvergetelijk jaar. ‘We hebben zoveel geleerd, dat was de investering en inspanning meer dan waard.’

Maar makkelijk was het geenszins. ‘We hadden vooraf wel bedacht dat het een zwaar jaar zou worden. Een andere taal, een nieuwe cultuur, het ontdekken van nieuwe relaties, een huis bouwen, een zaak starten, een camera op je neus, 800.000 mensen die je volgen’, somt Matthijs op. Marieke beaamt: ‘Ook in ons huwelijk was het niet altijd gemakkelijk. Je zat boven op elkaars lip. Het was een leven waar je vooraf naar verlangt, maar wat toch anders uitpakt. Weet je wat ik zo jammer vind? Dat we keihard hebben gewerkt, maar geen tijd hebben gehad om er vervolgens van te genieten. We zijn van niets naar heel veel gegaan. We hebben de zaak, Residencia Palmera, en ons eigen huis gebouwd. Ik had er zo’n zin in om daar nu wat meer van te kunnen genieten. Dat er meer tijd zou komen voor leuke dingen. Dat had ik zo gaaf gevonden. En nee, Kaapverdië zou geen land zijn om ons de rest van ons leven te vestigen, maar ik had er graag nog een paar jaar aan vast willen plakken. Van mij had het programma dan ook een jaar langer mogen duren.’ Bedachtzaam zegt Matthijs: ‘De ambitie was te groot voor één jaar.’

Communicatie

Lang hebben ze getwijfeld, zo was ook in het RTL4-programma te zien, maar uiteindelijk werd de knoop doorgehakt toch terug te keren naar Nederland, waar vooral Matthijs naar uitkeek. ‘Het was wel wat overtrokken. Ik ben echt niet gillend weggegaan’, reageert hij kritisch in de richting van de programmamakers. ‘Wat ik vooral heb gemist is de communicatie met mensen. Dat lukte mij niet goed genoeg in het Creools. Ik redde me met de simpele dingen, maar een gesprek met diepgang kon ik niet voeren. En het leven was te druk om taallessen te volgen. We leefden maandenlang in een tent en dus lag de prioriteit bij het bouwen van een huis. Vervolgens ging alle energie naar de zaak. Zo maak je steeds je afwegingen. En ik heb geen talenknobbel. Ook dat speelt mee.’ Marieke daarentegen redde zich goed. ‘Ik heb het vooral geleerd door de meiden in de keuken. Creools kent geen vervoegingen. Het is een spreektaal, geen schrijftaal. Maar ook ik vond het lastig om bijvoorbeeld gevoelens in het Creools uit te leggen. Dankzij de taal heb ik wel meerdere relaties kunnen opbouwen.’ Matthijs: ‘Jij bent ook iemand die makkelijk verbindt, mensen sluiten jou snel in hun hart. Dat heeft iedereen op televisie kunnen zien.’

Ze hebben lang niet alle uitzendingen teruggezien. Datgene wat ze wel hebben gezien, heeft hen zo nu en dan verbaasd, zoals de kritiek die de andere families uitten. ‘Wij hebben vanaf het begin gezegd: wij gaan niet negatief praten over anderen. Dat vinden wij niet chique. Sommigen vonden dat wij daardoor niet eerlijk waren. Je bent gecast op zoveel mogelijk verschillen en dan hebben ze ook nog de grootste tegenpolen bij elkaar op een land gezet. Dat maakt mooie televisie, dat begrijp ik heel goed. Wij wilden juist in die verschillen het positieve zoeken’, vertelt Matthijs.

Sterke band

Matthijs heeft zijn middelbare schooltijd in Hoogeveen doorgebracht. Hij leerde Marieke kennen tijdens zijn studie in Groningen. In 1998 kregen ze verkering. ‘Ik kan mij nog herinneren dat we bij een bezoek aan Matthijs’ ouders verliefd door Hoogeveen liepen en ik zei: ‘Ik zou hier wel kunnen wonen’, zonder ook maar enig idee te hebben dat dat ooit zou gebeuren.’ Dertien jaar wonen ze inmiddels al in Hoogeveen. Het afgelopen jaar is de band met deze plaats, tot hun eigen verrassing, enorm sterk gebleven. ‘Hoogeveen is heel meelevend geweest, onder meer tijdens The Hike, een evenement dat wij hebben georganiseerd voor SOS kinderdorpen. Dat heeft mij enorm ontroerd. We wilden zoveel mogelijk geld inzamelen voor kinderen die voor ons daadwerkelijk een gezicht hebben. Dat de Hoogeveners, die die gezichten niet kennen, ook zo hebben meegeleefd, vond ik hartverwarmend. Uniek en zo gaaf’, reageert Marieke dankbaar.

The Hike, die uiteindelijk ruim 100.000 euro heeft opgebracht, was voor beiden een van de hoogtepunten van het afgelopen jaar. Matthijs: ‘Vooral op sociaal vlak. Er deden honderd mensen aan mee, de helft Nederlanders, de andere helft Kaapverdianen.’ Marieke: ‘Om je samen in te zetten voor één doel, was fantastisch. Iedereen was die dag aan het glimlachen.’ Matthijs: ‘Maar ook het slapen op het strand vond ik een hoogtepunt, waar we schildpadden eieren hebben zien leggen en dolfijnen hebben zien zwemmen.’ Marieke: ‘Als de kinderen thuis kwamen na school en zeiden: het was gaaf vandaag, dan werd ik daar ook gelukkig van. Dat de kinderen zich zo goed aanpasten, maakte mij blij. Maar bijvoorbeeld ook de vismarkt vond ik fantastisch. De geur van de vis en de passie die daar was voor vis.‘ Ze straalt letterlijk als ze erover vertelt.

‘Wat ik daarentegen heftig vond is dat we in de tent continu op elkaars lip zaten. Je had daar geen privacy. Als Matthijs en ik een discussie hadden, hoorde je een van de kinderen soms reageren: ‘Papa heeft gelijk’. Terwijl je ook wel eens met elkaar wilt praten zonder dat de kinderen dat horen.’ Matthijs noemt het feit dat hij onvoldoende heeft beseft hoe het is om samen te werken met mensen die je onvoldoende kent. Dat zou hij voortaan anders doen. Dan weer positief: ‘Hoe dan ook staat er nu een prachtig bedrijf op een prachtige plek. Sao Vicente is heel toegankelijk, vriendelijk mooi, sfeervol, met veel muziek, cultuur, winkels. Een fantastische locatie voor bijvoorbeeld een vakantie van twee weken.’ Ondanks hun drukke bestaan, was er zo nu en dan toch wel ruimte om zelf wat van het eiland te ontdekken. Elkaar aanvullend sommen ze op: ‘We zijn in de vulkaan geklommen, we hebben gewandeld, we zijn op verlaten strandjes geweest, we hebben carnaval gevierd en we zijn naar het prachtige eiland Santa Luzia geweest. Maar er zijn ook dingen die we helaas niet hebben gedaan. We hadden graag leren kitesurfen en we hadden de zee op willen gaan. En ons doel om 10 Kaapverdische eilanden te bezoeken is niet gelukt. Het zijn er slechts 4 geworden.’

Spandoeken

Ze landden op zaterdag 8 december op Schiphol, de zondag erna stond in het teken van koffers uitpakken en opruimen en op maandagmiddag bezochten ze basisschool De Fontein, waar de drie meiden naartoe gaan en waar Marieke juf was. ‘Er hingen grote spandoeken om de kinderen welkom te heten. Zo lief. En wat waren we onder de indruk van de nieuwe school’, blikt Marieke terug. Dinsdag ging het schoolleven daadwerkelijk weer van start, ook voor zoon Daan, die het Greijdanus College in Meppel bezoekt. ‘Daan wilde zo graag in dezelfde klas terechtkomen. Daar heeft hij het afgelopen jaar keihard voor gewerkt. Ik ben trots dat hem dat is gelukt’, zegt zijn moeder liefdevol.

Dat televisie impact heeft, dat beseften ze vooraf maar al te goed, maar hoeveel precies, daar hadden ze geen idee van. Ze zijn nu bekende Nederlanders en menigeen wil dan ook graag met hen op de foto. Ze vinden het allemaal prima. Marieke: ‘Toch ben ik blij dat we in Drenthe wonen, waar de nuchterheid overheerst.’ Matthijs vult aan: ‘Wat ik bijzonder vind is dat we een jaar geleden nog anoniem door het leven konden, maar nu niet meer. Terwijl je voor je gevoel zelf niet veranderd bent, op een paar kilo’s na.’

Op dit moment is Bart de Weijer (met zijn vrouw Maaike de partners waarmee Matthijs en Marieke Palmera hebben gerealiseerd) ter plaatse. Begin januari neemt Marieke het van hem over. ‘Ik ga er drie weken naartoe samen met mijn ouders. Ik vind het heel gaaf om dat met hen te kunnen doen. En ik vind het leuk om het personeel weer te zien en de gasten een geweldige tijd te geven.’ Vooruitblikkend zegt Matthijs: ‘Waarschijnlijk zullen we er regelmatig om en om naartoe vliegen.’ Het personeel woont nu in het huis dat Matthijs en Marieke hebben gebouwd. Later zal de woning waarschijnlijk worden verhuurd.

Wereldwijzer

Matthijs is vorige week maandag weer begonnen bij zijn oude werkgever, de Rabobank. Ook Marieke is gevraagd om weer als lerares aan de slag te gaan. ‘Ik ben echt juf. Ik hou van dat vak.’ Tegelijkertijd kriebelt het om wat nieuws te beginnen. Ze wil dolgraag van haar passie haar werk maken, maar vindt dat tegelijkertijd enorm spannend. Matthijs stimuleert zijn vrouw. ‘Ga je droom in Hoogeveen volgen.’ Wat die droom precies inhoudt, daar durft Marieke nog niets over te zeggen. Of er wellicht ooit ook nog een avontuur in een ander land volgt? Ze sluiten het niet uit.

Marieke: ‘Wij hebben het afgelopen jaar ontdekt dat de wereld best klein en bereisbaar is. Reizen naar andere culturen brengt je veel. Onze kinderen zijn veel wereldwijzer geworden. Wij zijn zelf aan het consuminderen geslagen. Ik hoop dat we dat vol kunnen houden. Het raakt me bijvoorbeeld oprecht dat wij in de supermarkt uit 20 verschillende soorten boter kunnen kiezen, terwijl we op Kaapverdië soms nauwelijks aan boter konden komen. Wij beseffen vaak niet wat we allemaal hebben. Wat verder zo mooi is aan Kaapverdië, is dat de mensen er echt voor elkaar zijn. Al hebben ze niets, dan delen ze nog. Omzien naar elkaar zonder verwachtingen. Daar kunnen wij nog wat van leren.’