Schrijver Ronald Wilfred Jansen treedt in voetsporen van schilder Vincent van Gogh

Hoogeveen - Sommigen stellen volgens Ronald Wilfred Jansen dat hij wat weg heeft van schilder Vincent van Gogh. Complex karakter, wisselende stemmingen, eigenwijs, soms meer eigen dan wijs, maar wel recht door zee. Wie weet dook de Hoogevener daarom in de geschiedenis van de schilder en brengt hij het boek ‘Hoogeveen 1883, In de voetsporen van Vincent van Gogh’ uit. ‘Een verschil. Van Gogh keek soms te diep in het glaasje en ik drink niet’, vertelt Jansen.

Het sluimerde al een hele tijd bij Ronald Wilfred Jansen. Onderzoek doen naar de tijd die de wereldberoemde schilder in 1883 doorbracht in Hoogeveen voordat hij naar Nieuw-Amsterdam vertrok. Natuurlijk waren al meer historici hiermee bezig geweest, maar echt een boek uitbrengen specifiek over zijn tijd in Hoogeveen? Dat was nog niet gebeurd.

Jansen loopt de lange laan op die van de Alteveerstraat richting het oude kerkhof loopt. Boek onder zijn arm. Het is een van de eerste boeken die is gedrukt. Hij wil graag de plek laten zien die Van Gogh beschrijft in zijn brieven. ‘Hij beschrijft een begrafenis die hier op het kerkhof plaatsvindt. Volgens Albert Metselaar is het de begrafenis van Albertina Slot, maar ik kwam er tijdens mijn onderzoek achter dat het ook de begrafenis zou kunnen zijn van Johanna Maria Louisa van der Scheer. Zij overleed op 25-jarige leeftijd. Mensen overleden in die tijd vaak jong. Triest. TBC, Typhus, ontstekingen, slijtage, slecht drinkwater, er waren allerlei verklaringen voor.’ De gemiddelde lengte van een volwassene bedroeg toen 1.55 meter. Vincent mat 1.70 meter.

Landarbeiders en plaggenhutten

Voor Van Gogh was de tijd in Hoogeveen erg belangrijk. ‘Hier leerde hij landarbeiders en plaggenhutten schilderen. Het was een echte studie. Hij is hier van 11 september tot omstreeks 2 oktober geweest om vanuit hier weer te vertrekken naar Nieuw-Amsterdam, waar hij drie maanden bleef. Maar Van Gogh bleef terugkomen naar Hoogeveen, onder andere voor de postwissels van zijn broer.’ En dat waren er nogal wat, volgens Jansen. ‘De enige echte oorspronkelijke bron die ik heb kunnen raadplegen zijn natuurlijk de brieven van Van Gogh die hij stuurde naar zijn broer. Dat waren er in de tijd in Hoogeveen bijna tien. Hij beschreef gedetailleerd over wat hij hier beleefde en ook over waar hij verbleef. Zijn broer schreef natuurlijk terug, maar die brieven zijn er jammer genoeg niet meer.’

Hoogeveen was in die tijd net klein Amsterdam. Mooie grachtenpanden sierden de Hoofdstraat, met prachtige weerspiegelingen in het water. Ook Van Gogh was onder de indruk van Hoogeveen en dat liet hij zijn broer weten. Zo schreef hij op 21 september 1883: ‘Hoogeveen zelf vind ik hoe meer ik in de omstreken rondloop, hoe langer hoe mooier en ik twijfel er niet of dit zal zoo blijven.‘

‘Veel panden die toen in Hoogeveen stonden, zijn jammer genoeg verdwenen. Wanneer Van Gogh nu zou rondlopen in het centrum, zal hij het waarschijnlijk niet meer herkennen.‘ Jansen heeft ontzettend veel plezier beleefd aan het doen van onderzoek, veelal bijgestaan door historicus en schrijver Albert Metselaar. ‘Het was een soort ontdekkingstocht en af en toe echt topsport. Wat dacht je van het onderzoek in de archieven. Alles doorspitten, soms zonder resultaat. Ik heb ook veel gehad aan Albert. Hij heeft me samen met mijn vriendin een rondleiding gegeven op de begraafplaatsen van Hoogeveen en wanneer je uitleg krijgt, zie je veel terug uit die tijd.’. Ook bezocht Jansen de begraafplaats van Hollandscheveld.’

In detail

We lopen naar graven langs het pad en zien een steen waarin 1870 is gegraveerd. ‘Deze steen lag er destijds al. Bijzonder toch! Dit zou Van Gogh toen gezien kunnen hebben. Hij was sowieso gefascineerd door begraafplaatsen. Dat had waarschijnlijk te maken met het feit dat hij een broertje heeft verloren.’ Het boek beschrijft het verblijf van de schilder in detail, op een beeldende manier. ‘Ik heb veel fotoboeken gemaakt, maar dit is echt een boek, met veel beeldmateriaal erin verwerkt om de lezer te laten zien hoe alles er vroeger uitzag.‘ Dit jaar is het op 11 september precies 135 jaar geleden dat Van Gogh aankwam in Hoogeveen. Jansen had uitgeverij Van Gorkum al weten te interesseren, maar dan zou het mogelijk pas volgend jaar uit zijn gebracht. ‘Dat vond ik te laat. Van Gogh kwam hier op een dinsdag aan en ook dit jaar valt 11 september op een dinsdag. Het is louter toeval, maar ik vind het een mooi detail. Dan maar de stoute schoenen aantrekken en het op eigen houtje doen.’

Het boek is vanaf 11 september te koop bij elke (internet-)boekhandel in Nederland. Er wordt zowel een luxe hardback kleurenversie als een goedkopere paperback zwartwitversie met identieke inhoud uitgebracht.