Theatermaakster Nynka Delcour pleit voor meer openheid over psychische kwetsbaarheid

Hoogeveen - Bij haar broer werd op latere leeftijd schizofrenie vastgesteld, wat een grote impact had op het gezin toen hij weer thuis kwam wonen. Haar ouders hadden geen goed huwelijk en met haar zus ging het ook niet al te best.

Theatermaakster Nynka Delcour, die binnenkort naar Hoogeveen komt, kreeg het gevoel dat ze er alleen voor stond en voor iedereen moest zorgen om ook aandacht te krijgen. Het inspireerde haar later als theatermaakster om voorstellingen te maken over de psychiatrie, waarbij ze ook de impact voor de omgeving laat zien.

Populaire jongen

‘De klachten van mijn broer begonnen zich pas te uiten toen hij uit huis was’, vertelt Nynka Delcour, zittend in een leslokaal omgebouwd tot kleedkamer op het college waar ze net de voorstelling Hou me Los heeft gespeeld. ‘Hij was een populaire jongen, in veel dingen goed, creatief en de meisjes wilden met mij bevriend zijn omdat ze verliefd waren op hem.’ Ze keek tegen hem op en hij was een voorbeeld en steun voor haar ook al hadden ze soms best strijd met elkaar.

In zijn middelbareschooltijd kon je het niet aan hem merken. Pas toen hij uit huis ging om te studeren ging het steeds slechter. In die periode voelde Nynka zich vaak eenzaam, maar ook schuldig: ‘Het klopte in de hiërarchie niet meer, ik ging studeren aan de Toneelacademie en met hem ging het steeds slechter en hij kwam weer thuis wonen! Het klopte in mijn beleving niet meer’, aldus Nyncka.

In huize Delcour gingen sindsdien de gesprekken alleen steeds over haar broer en door de zorg voor hem en de andere problemen binnen het gezin was er minder aandacht over voor haar. Om toch een beetje aandacht te krijgen nam ze de vader- en moederrol over. ‘Ik heb hele lieve ouders hoor en dat deden ze niet expres’, zegt Nyncka daarover, ‘maar als er binnen een gezin een kind veel zorg nodig heeft, is er minder aandacht over voor de andere kinderen binnen het gezin. Gelukkig zijn de banden onderling nu weer goed.’ Ze pleit er nu ook voor dat mantelzorgers goed voor zichzelf blijven zorgen en niet alle aandacht schenken aan de zorgbehoevende.

Kracht van Beleving

Als jeugdtheatermaakster had ze sterk de behoefte om een voorstelling voor de bovenbouw van de lagere school te maken over schizofrenie met als doel het taboe over de psychiatrie te ontkrachten. Dat werd de voorstelling Vlieg, waarin een meisje haar vader met schizofrenie probeert te redden en zelf enorm in de war raakt. Omdat scholen het onderwerp te spannend vonden, werd het geen groot succes, maar Nynka kwam wel in contact met Jolanda Seinen (nu Kracht van Beleving).

Ze vroeg haar om haar te helpen om de voorstelling binnen de GGZ te verkopen en zo ontstond uiteindelijk impresariaat Kracht van Beleving. Via het fonds Psychische Gezondheid kwam daarna de vraag of Nyncka, samen met muzikale partner Rob, een campagnelied wilde maken voor mantelzorgers met als boodschap dat je als mantelzorger ook goed voor je zelf moet zorgen. Het werd het lied Hou me Los.

In ruil voor het campagnelied kregen ze een bijdrage om voorstellingen te maken. ‘En toen had ik iets van: en nu wil ik eindelijk alle liedjes die ik in mijn hoofd heb, ten gehore brengen om daar een voorstelling van te maken’, zegt Nyncka. Het bleek over haar band met haar broer te gaan. ‘Dat was zeker niet de insteek’, zegt vertelt Nynka. ‘Het gebeurde gewoon.’

Vind je het Gek!

In navolging van Hou me Los ontstond de voorstelling Vind je het Gek! Een ontroerende ingrijpende muzikale reis gebaseerd op ervaringsverhalen met een lach en een traan met foto’s van Sanne Willemsen en muziek van Rob Stoop. ‘Het was totaal niet moeilijk om mensen te vinden die hun verhaal wilde vertellen’, zegt Nyncka. ‘We hebben zelfs mensen moeten teleurstellen omdat we ook vooral diversiteit wilde. Niet alleen schizofrenie, maar ook autisme, depressie et cetera.’ De voorstelling is getoetst door de hoofdpersonen, professionals en ervaringsdeskundigen. Wat Nyncka opmerkte is dat de hoofdpersonen niet terugkrabbelden, maar het juist een eer vonden dat hun verhaal verteld werd.

Ze pleit voor openheid over psychische problemen. Bij de voorstellingen van theatergezelschap Kracht van Beleving is na afloop vaak een nabespreking met de zaal. Bij de voorstelling komen uiteenlopende emoties bij het publiek los. ‘Mensen hebben daardoor vaak de behoefte om erover na te praten en zo creëer je ook openheid over en maak je het bespreekbaar’, zegt Nyncka die het belangrijk vindt dat ook de omgeving zijn emoties kwijt kan.

Met haar broer gaat het naar omstandigheden goed en de rust is weer teruggekeerd. De voorstelling laat op een indrukwekkende wijze zien wat een impact het kan hebben voor iedereen in een gezin en dat je als mantelzorger ook goed voor jezelf moet blijven zorgen.

Donderdagavond 31 mei speelt ze om 19.00 uur de voorstelling Vind je het Gek! op verzoek van het FACT-team GGZ Hoogeveen en De Smederijen in Het Oor aan de Van Goghlaan in Hoogeveen. De toegang is gratis. Graag aanmelden via d.van.slochteren@dewoldenhoogeveen.nl

Jannes Oosterveld