Bevolking in bijna kwart van gemeenten gedaald

Regio - In 91 van de 388 gemeenten is het aantal inwoners in 2017 gedaald. De daling geldt echter niet voor gemeenten vanaf de Veluwe tot aan Meppel. Dat meldt het CBS op basis van voorlopige cijfers over de eerste elf maanden van het afgelopen jaar.

Terwijl de bevolking in 2017 landelijk met ongeveer honderdduizend inwoners vrijwel net zo veel groeide als in 2016, waren er meer gemeenten met bevolkingskrimp dan toen. In 2016 liep het aantal inwoners terug in 83 van de destijds 390 gemeenten. De 91 krimpgemeenten van dit jaar verloren gezamenlijk ongeveer 7,5 duizend inwoners. De 297 groeigemeenten kregen er gezamenlijk 108,5 duizend inwoners bij.

Krimp vooral aan rand van het land

De bevolkingsdaling in 2017 vond vooral plaats in grote delen van de drie noordelijke provincies, Limburg, Zeeland en de Achterhoek. In de provincie Groningen groeide de bevolking bijvoorbeeld wel in de stad Groningen en omliggende gemeenten. Ook in Noord-Nederland concentreert de krimp zich aan de randen: in Noord-Friesland, Noord- en Oost-Groningen en Oost-Drenthe. 

Ook in Limburg hadden veel gemeenten te maken met bevolkingskrimp, maar die was in de meeste gevallen minder sterk dan elders.

Groei in regio Meppel

In Oost-Nederland valt het contrast op tussen enerzijds Twente en de Achterhoek, waar veel gemeenten krompen, en Salland en de Veluwe anderzijds. De bevolking groeide in het gebied van Meppel via Kampen, Zwolle en Deventer naar de Veluwe. Op de Veluwe groeiden vooral Ede en Barneveld, elk met ongeveer duizend nieuwe inwoners.

Randstad

In de Randstad groeide de bevolking in de meeste gemeenten, net als in 2016. Amsterdam kreeg er met ruim 11,5 duizend de meeste nieuwe inwoners bij. De hoofdstad wordt gevolgd door Den Haag, Utrecht, Rotterdam, Almere, Eindhoven, Nijmegen en Tilburg.

Buiten de Randstad valt op dat niet alleen het gebied tussen Meppel en de Veluwe (grofweg langs de A28), maar ook Noord-Brabant veel bevolkingsgroei kent. Daar groeiden niet alleen Breda, Tilburg, Eindhoven en Den Bosch, maar ook veel kleinere gemeenten in de omgeving.

Meer sterfte dan geboorte

De bevolkingskrimp aan de randen van Nederland komt vooral voort uit de vergrijzing, waardoor er meer mensen overlijden dan er baby’s worden geboren. Landelijk werden tussen 1 januari en 1 december  bijna twintigduizend meer baby’s geboren dan er mensen overleden. Deze natuurlijke aanwas is echter niet gelijk over Nederland verspreid. In 188 gemeenten (49 procent) overleden er meer mensen dan er baby’s werden geboren. 

In de noordelijke provincies, het oosten van Gelderland en Overijssel, Limburg en Zeeland hebben de gemeenten met een sterfteoverschot de overhand. In deze gemeenten wonen relatief veel ouderen en weinig vrouwen in de vruchtbare leeftijd. In het westen van het land zijn de relatief vergrijsde gemeenten vooral te vinden in het Gooi en langs de kust. 

Biblebelt

De natuurlijke aanwas in Nederland vindt vooral plaats in de Randstad en in veel steden. Zo kreeg Amsterdam er alleen al door het geboorteoverschot ruim 5 duizend nieuwe inwoners bij. Ook in Utrecht, Almere en Den Haag werden aanzienlijk meer baby’s geboren dan er mensen overleden.

In de stedelijke gebieden zorgt vooral de relatief jonge bevolkingsopbouw voor het geboorteoverschot. Buiten de Randstad zijn er ook minder stedelijke gemeenten waar de bevolking groeit door natuurlijke aanwas. Het meest zichtbaar is dit in de gemeenten in de zogenoemde Biblebelt. In deze gemeenten krijgen vrouwen gemiddeld meer kinderen dan elders in Nederland. In verhouding tot het aantal inwoners was het geboorteoverschot met 15 per duizend inwoners het sterkst in Urk.