Drenthe beschermt 15 vlindersoorten en 8 libellen

Hoogeveen - Natuurcorrespondent Hero Moorlag vertelt wekelijks in de rubriek Groen en doen over uiteenlopende onderwerpen op het gebied van flora en fauna. Deze week schrijft hij over de vlinders en libellen.

Per 1 januari 2017 trad de Wet Natuurbescherming in werking. Veel voorheen beschermde wilde planten vallen niet onder deze nieuwe wet. Alle vogels blijven beschermd, maar voor bijvoorbeeld de das geldt minder bescherming. Vlinderstichting Nederland wist het voor elkaar te krijgen dat een aantal met uitsterven bedreigde dagvlinders en libellen opnieuw op de Rode Lijst werd geplaatst. Van de 53 in Nederland voorkomende soorten dagvlinders staan nu 31 op de Rode Lijst en 23 van de 65 libellen. Het Rijk delegeerde de uitvoering van de Wet Natuurbescherming naar de provincies. In overleg met gemeenten gaan provincies zorgen voor bescherming en herstel van vlinder- en libellenpopulaties. In Drenthe spant Gemeente Westerveld de kroon met 13 beschermde vlindersoorten. Logisch, want binnen deze gemeente ligt het grote natuurgebied Dwingelderveld. De Vlinderstichting richt zich vooral op de bescherming van vlinders van het boerenland.

Treurig gesteld met dagvlinders

Het is treurig gesteld met dagvlinders in buitengebieden. Er heerst bloemenarmoede op weilanden met uitsluitend raaigras. Landbouwgif verwaait naar bermen. Bijna alleen in gemeenten die mengsels van kruiden in bermen zaaien, vind je vlinders. In dorpen met een vlindertuin (Zuidwolde) en gemeenten met een Vlinderidylle (De Wolden, Hoogeveen en Borger) gedijen vlinders en bijen. Daarom wilde de Vlinderstichting dat een Rode Lijst zou worden opgenomen in de nieuwe Wet Natuurbescherming voor ernstig bedreigde dagvlindersoorten en libellen. In de wet is passieve en actieve bescherming opgenomen.

Vlinders mogen niet gevangen worden

Passief: het is verboden opzettelijk dieren te doden (lees vlinders te vangen) of hun leefgebied te verstoren. Actief: het aanleggen van bloemrijke bermen en het bevorderen van biologische landbouw. De wet richt zich op Natura 2000-gebieden, natuurterreinen binnen het Nationaal Natuurnetwerk (voorheen Ecologische Hoofdstructuur) en Europese regelgeving, zoals de Habitatrichtlijn. De Vlinderstichting wil extra aandacht voor het versterken van het agrarisch natuurbeheer. De stichting gaat graag met provincies en gemeenten in gesprek om te wijzen op aandachtssoorten in belangrijke leefgebieden en maatregelen die ertoe moeten leiden dat vlinder- en libellenpopulaties zich duurzaam kunnen handhaven en ontwikkelen.

Trends tot nu toe

De aantalsontwikkelingen van dagvlinders en libellen worden ieder jaar door vrijwilligers en entomologen (insectendeskundigen) nauwkeurig bijgehouden via het Landelijk Meetnet. Dat is onderdeel van het Netwerk Ecologische Monitoring. Vóór 1990 zijn in Drenthe elf vlindersoorten verdwenen, waaronder groot geaderd witje en zilvervlek. Dat neemt niet weg dat Drenthe wat dagvlinders betreft van landelijke betekenis is. Hier vind je uitgestrekte heidevelden, hoogvenen en zandverstuivingen. Voor enkele hoogveenvlinders, zoals de aardbeivlinder en het veenhooibeestje, is Drenthe het laatste bolwerk. Op enkele grote heidevelden met klokjesgentianen vliegt nog het kritische gentiaanblauwtje.

Argusvlinder uitgestorven

De argusvlinder is in onze provincie vermoedelijk uitgestorven. Van de zeldzame sleedoornpage bevindt zich een kleine populatie in Zuidwolde. Vrijwilligers zoeken iedere winter sleedoorns in het dorp af op eitjes en markeren die, opdat ze niet door snoeien verdwijnen. Met de heivlinder en zelfs met het groot koolwitje gaat het slecht. We kunnen nu genieten van oranjetipje, gehakkelde aurelia en bont zandoogje. In ieder veldje pinksterbloemen vliegen wel een paar oranjetipjes. De citroenvlinder vloog 15 maart al in onze tuin.

Vlinderstand

Als straks de vlinderstruik bloeit, komen klein geaderd witje, atalanta en kleine vos vanzelf. Een invasie van de distelvlinder, een trekvlinder, is altijd afwachten.Van de libellen zien we vroege glazenmaker, vuurlibel, bandheidelibel en gevlekte witsnuit steeds vaker, hoewel de aantallen kleiner zijn. Kwalitatief tegen kwantitatief. Vlinders en libellen vertellen ons over de toestand van het milieu. Het zijn indicatoren. Hoe meer drachtplanten (nectar producerend) en hoe schoner het water, des te meer dagvlinders, nachtvlinders en libellen. Wie meer wil weten over vlinders kan gratis de brochure Vlinderstand 2017 downloaden van de site van de Vlinderstichting. Nog mooier is de vlinderatlas Dagvlinders in Drenthe die in 2016 verscheen. Een aanrader.