‘Mensen gaan nu relishoppen’, diensten streamen geeft kerken groter bereik

Hoogeveen - Voor kerken in Hoogeveen is de coronatijd een tijd van aanpassen. En dat gaat eigenlijk verrassend goed. Het biedt kerkgangers een makkelijke mogelijkheid eens over de schutting te kijken en dwingt kerken tot creativiteit.

Martijn de Vos van de Evangelische Gemeente aan de Brinkstraat merkt dat door het online streamen van de dienst er een groter bereik is. „Mensen vanuit heel Nederland en zelfs daarbuiten kijken met de dienst mee. Ook mensen die juist in deze tijd op zoek zijn naar zingeving en God vinden ons via de livestream. Dat vind ik prachtig. De kerk is geen gebouw. De kerk dat zijn wij, als geloofsgenoten. Dat er dan mensen meekijken die niets van het geloof weten of een andere kijk op de kerk hebben dwingt ook weer om een ‘begrijpbaar’ verhaal te vertellen zonder afbreuk te doen aan de kern. Het zorgt er ook voor dat we als kerk niet meer zo vast zitten aan ‘wat we altijd al deden’. Het dwingt je constant tot creatief nadenken om mensen te blijven betrekken en de gemeenschapszin te bevorderen op andere manieren dan dat je gewend was. De kerk zelf is op dit moment natuurlijk leger dan normaal, normaal kunnen er zo’n 250 mensen in de kerk. Door de anderhalvemetermaatregel is dit nog maar ongeveer 100.” De kerk heeft er voor gekozen om op zondag twee diensten te houden in plaats van een.

Grote impact

„Het niet meer samen koffie drinken, elkaar een knuffel geven en niet meer iedereen te ontmoeten heeft een grote impact”, stelt de voorganger. „Vooral voor de ouderen en alleenstaanden heeft het een enorme impact, doordat ze niet meer elke zondag de kerk kunnen bezoeken. Daarom zoeken we telkens naar manieren om dit gevoel te stimuleren en organiseren we activiteiten waarbij mensen elkaar (digitaal) kunnen ontmoeten.”

Dominee Wim Loosman van de protestantse wijkgemeente De Weide preekt voor een slechts zeer gedeeltelijk gevulde kerk. Maar hij weet dat er elke zondag gemiddeld 450 mensen via een livestream meekijken. Het is een wat ander publiek dan hij gebruikelijk in de kerkbanken heeft.

Mensen kijken over de schutting

„Mensen gaan nu relishoppen”, heeft de voorganger gemerkt. „Halverwege de dienst gaan ze eens in een andere kerk kijken.” Dit vindt Loosman wel een aardig gegeven. „Mensen komen zo ook eens met een andere richting in aanraking, ze kijken eens over de schutting.” Jammer is wel dat het verband in de eigen gemeente verbrokkelt, vindt Loosman. „Het is net als met thuiswerken: het contact wordt minder.”

De coronacrisis geeft Loosman genoeg stof voor zijn dienst. Tot voor kort, zo houdt hij zijn toehoorders voor, was het voor de meeste mensen redelijk voorspelbaar hoe het komende jaar er uit zou zien. Met een vaste baan, vakantie en uitstapjes in het vooruitzicht weet je wat er gaat gebeuren. Maar nu weet niemand hoe het er over een jaar allemaal uitziet.”

Voor zijn jeugdige kijkers heeft Loosman een koffer meegenomen. „Die symboliseert waar we nu naar hunkeren: op reis gaan, nieuwe mensen leren kennen, nieuwe dingen ontdekken.” En wat is nou het belangrijkste om in die koffer mee te nemen? „Een knuffel. De geborgenheid van thuis. Eigenlijk Gods liefde die we altijd bij ons willen hebben.”

„Ontberen doet waarderen”, vindt pastor Hans Lowijs. Hij gaat voor in twee kerken; de Gereformeerde Kerk Noordscheschut en Hervormde en Gereformeerde kerk in Elim, die kerken nu samen. Beide kerken houden zich aan de regels van maximaal 30 bezoekers, exclusief ambtsdragers en de benodigde medewerkers.

Andere structuur

„Maar hoe langer dit duurt, hoe groter mijn vraagtekens of de mensen weer terugkomen als corona voorbij is. De vaste structuur is nu weg. Daar komt een andere structuur op de zondagmorgen voor in de plaats. De stap van een onlinedienst naar géén dienst is voor ‘veel christenen’ vaak kleiner dan van online naar een echte kerkdienst.”

In de Noordeschutse kerk waar Lowijs voorgaat, is er niet veel verschil tussen de aantallen die voorheen fysiek naar de kerk kwamen en die nu online kijken. In Elim is dat veel groter. Voor corona kwamen daar per dienst een man of 70-80 op af, nu online gaat het vaak om 200 kijkers.

„Ik krijg toch met regelmaat tot mijn grote verrassing reacties van mensen van wie ik het eerlijk gezegd niet verwachtte. Nooit gezien in de kerk, maar nu wel met een kerk verbonden. Bijzonder is dat er ook reacties komen van bijvoorbeeld geëmigreerde ‘Schutters’ en ‘Elimieten’ in Canada en Australië. Die zo het contact met de kerk uit hun geboortedorp zoeken. Of men volgt een herdenkingsdienst vanaf afstand. Dat was eerder niet mogelijk.”

Ook Lowijs stelt dat corona de kerk dwingt om het oude denken los te laten. „Als onze plannen en vaste patronen in de war worden geschopt, komt er ook ruimte voor improvisatie.”

De pastor ziet ook veel vragen. Een van de belangrijkste is welke invloed deze onlinediensten hebben op het gemeente-zijn. Een kerkelijke gemeente is meer dan een videoboodschap op een scherm.

Weerslag

Lowijs: „Logischerwijs heeft deze onzekere tijd z’n weerslag op de gemeenteleden. We merken dat de coronamaatregelen heel veel doen. We proberen met hangen en wurgen een kindernevendienst in stand te houden. Het doet me goed als ik meelees in de app hoe toch ook jongeren via social media het geloofsgesprek met elkaar aangaan.”

Hilbrand Polman en

Leonora de Vries