Schaapskuddes kunnen belangrijke bijdrage leveren aan stikstofproblematiek

Hoogeveen - De neerslag van stikstof uit de lucht heeft grote invloed op de relatief voedselarme zandgronden. In Drenthe groeien op deze arme zandgronden de uitgestrekte heidevelden, waardoor deze provincie van oudsher bekend staat.

Het Ministerie van LNV en de Provincies zijn hard bezig om oplossingen te vinden om de stikstofproblematiek beheersbaar te krijgen. Opvallend is dat bij de genoemde voorgenomen stikstofmaatregelen de gescheperde schaapskuddes niet of nauwelijks worden genoemd, terwijl dat juist voor de hand zou liggen.

Het beheer van de heidevelden gebeurt al eeuwenlang door een herder met zijn of haar schaapskudde in het veld. Overdag grazen de schapen als kudde op de heide en ‘s nachts komen de schapen in de kooi, waar ze hun mest achterlaten. Door deze manier van werken haal je continue mineralen uit het heidegebied naar de potstal in de kooi. Vroeger werd juist die mest gebruik voor het bemesten van de bouwlanden op de essen bij dorpen, gronden waarop granen werden verbouwd. Er was dus een continue stroom van mineralen vanaf de heide naar de graanakkers. Daardoor bleven de heidevelden een voedselarme bodem behouden en vergraste en/of verboste de hei niet. Het voordeel van een herder met schaapskudde is, dat schapen zeer gericht kunnen begrazen. Op de ene plek wat meer en zonodig op de andere plek wat minder intensief. Ook kunnen bloeiende planten zoals klokjesgentiaan tijdelijk worden ontzien. Een goede herder zorgt met zijn schaapskudde daarmee voor de gewenste variatie in structuur en biodiversiteit. Heden ten dage hebben we in Drenthe nog tien wit gewolde schaapskuddes op de heidevelden ronddwalen, die hetzelfde beogen te bereiken als vroeger. Helaas heeft de vermesting en verzuring vanuit de lucht grote invloed op de voedselrijkdom van de bodem. Hoe voedselrijker de bodem, hoe beter de grassen groeien ten koste van de heideplanten.

Meer schapen nodig

Vanuit de Stichting Behoud Drentse Schaapskuddes pleiten wij al enige jaren om de schaapskuddes een belangrijkere rol te geven in het beleid rondom het ‘Stikstofdossier’. En die rol ook te verankeren in een vergoedingsstelsel. Er zijn per kudde meer schapen, meer bekkies, nodig om de vergrassing te beteugelen. Jaarlijks kan op deze wijze zo’n 4 tot 5 kilogram stikstof per hectare afgevoerd worden. Voorwaar een substantiële bijdrage! Uitbreiding van de traditioneel gescheperde kuddes is een maatregel die goed zal uitpakken met betrekking tot de stikstofcrisis. De tien Drentse schaapskuddes zetten zich daar graag voor in, mits ze kunnen rekenen op een wezenlijke bijdrage in de extra kosten.

Albert Kerssies