Coronamaatregelen hebben grote gevolgen voor uitvaartzorg

Meppel - Vorige week mochten ze nog 100 mensen uitnodigen op de uitvaart. Maandag konden nabestaanden de genodigden afbellen, want nu mogen er nog maar 30 mensen naar het afscheid komen.

Na overleg met het RIVM heeft de BGNU (Branchevereniging Gecertificeerde Nederlandse Uitvaartondernemingen) besloten om vanaf dinsdag nieuwe richtlijnen te hanteren naar aanleiding van het coronavirus. Dat betekent onder meer dat er alleen nog maar uitvaartplechtigheden kunnen worden gehouden waaraan niet meer dan dertig personen mogen deelnemen. Tot en met maandag gold nog een maximumaantal van honderd personen.

„Het is heel moeilijk om de mensen geen keuze meer te bieden. We proberen zo creatief mogelijk te zijn, maar we moeten ons wel aan de regels houden. Wat het lastig maakt is dat de maatregelen in heel korte tijd zijn aangescherpt. Er was een familie die donderdag de kaarten verstuurde en maandag de meeste mensen weer kon afbellen. Dan breekt je hart wel hoor”, zegt Annerie Kremer.

Tegemoetkoming

Dat er nu 30 mensen naar een uitvaart mogen komen, is een soort tegemoetkoming vanuit de overheid. Maandagochtend was het namelijk nog de bedoeling dat alleen eerstegraads familieleden bij een uitvaart mochten zijn. Dat betekent dat de partner, ouders, schoonouders, kinderen, schoonzoons en schoondochters wél mochten komen. Tweede- en derdegraads familieleden als broers, zussen, kleinkinderen, opa's, oma's, schoonzussen, zwagers, stiefzussen, stiefbroers, ooms, tantes, neven en nichten en overgrootouders werden verzocht thuis te blijven.

„Daar waren heel veel mensen het niet mee eens”, zegt Kremer. „Logisch, want sommige mensen hebben alleen nog maar tweede- en derderangsfamilie en daarnaast zijn de familiebanden ook overal anders. Dat werd dus heel snel aangepast naar een samenstelling van 30 personen.”

En dat heeft als gevolg dat de gesprekken die Annerie Kremer met de nabestaanden voert, nu langer duren. Er moeten namelijk concessies gedaan worden. „Dat is heel verdrietig om te zien. Mensen zitten midden in hun verdriet en willen op een mooie manier afscheid nemen van hun dierbare. Dat kan nu vaak niet op de manier dat zij het graag hadden gewild.” Hierbij gaat het om het aantal mensen dat bij de uitvaart aanwezig mag zijn, maar ook om de invulling. Zo vindt de plechtigheid plaats in 1 ruimte, omdat er dan zo min mogelijk beweging is, wordt er geen catering verzorgd en mogen er geen handen worden geschud. „Dat is misschien nog wel de moeilijkste maatregel. Mensen kunnen zich neerleggen bij de overige regels, maar je wil toch de nabestaanden een knuffel of – op zijn minst – een hand geven. Dat kan nu niet. Mensen kunnen nu niet reageren zoals ze graag zouden willen.”

Oplossingen

Toch wil Annerie Kremer de nabestaanden oplossingen bieden. Zo is het mogelijk dat familieleden die niet bij de uitvaart zijn toch kunnen meekijken, via een online livestream of wordt gevraagd om op een specifiek moment muziek te draaien die dan ook op de uitvaart wordt afgespeeld. Daarnaast benadrukt Kremer dat er genoeg creatieve oplossingen zijn om steun te betuigen: „Stuur een kaartje, een appje of bel even om te vragen hoe het gaat. Laat in ieder geval weten dat je aan ze denkt. Meer kan je op dit moment niet doen.”

Volgens de uitvaartonderneemster snappen nabestaanden de maatregelen tot op zekere hoogte wel, omdat ze begrijpen dat het niet anders kan. „De maatregelen komen vanuit de overheid en die kunnen geen uitzonderingen maken. Als dit is hoe wij het coronavirus kunnen indammen, moeten we het doen. Dan is nu ook de uitvaartzorg aan zet.”

Gerda Habes

Ook uitvaartverzorger Gerda Habes uit de Wijk ondervond de afgelopen dagen de consequenties van de coronamaatregelen. Ze begon donderdag aan een uitvaart waarbij in principe nog 600 mensen aanwezig konden zijn. Toen de kaarten al verstuurd waren, kwam het bericht dat er slechts 100 mensen fysiek aanwezig konden zijn. Het betekende dat de familie hals over kop keuzes moest maken over welke 100 personen bij het afscheid aanwezig konden zijn en wie later maar een kopje koffie moest komen drinken. Er werden heel wat telefoontjes afgewerkt.

Even later bleek dat de gekozen locatie gesloten werd en de zoektocht naar een vervangende locatie begon. Die werd uiteindelijk gevonden in een buurthuis. Daarna kwam het bericht dat er slechts 30 personen fysiek aanwezig mochten zij n. De familie had geluk. Na overleg werd, bij wijze van uitzondering, besloten in dit geval alsnog 100 personen toe te laten. Gerda Habes zag wel dat oudere mensen de uitvaart meden en dat één ouder familielid afzonderlijk afscheid nam en de uitvaart via kerktelefoon beleefde. En gebruik van desinfectiemiddelen en discussie over wel of niet een hand geven? Dat heeft Gerda Habes in haar carrière nog niet eerder meegemaakt.

Martijn Wassink

Voor Martijn Wassink, sinds januari bedrijfsleider van het in 1997 door zijn vader Chris gestarte ‘Wassink Uitvaartverzorging’ in Meppel, is het helder: hij volgt het dringende advies van de BGNU op. Hoewel hij heel goed begrijpt dat er door nabestaanden nu lastige keuzes moeten worden gemaakt over wie er bij zo’n plechtigheid aanwezig mogen zijn, is hij blij dat dit ‘voorrecht’ niet alleen aan eerstegraads familieleden is voorbehouden, maar ook aan bijvoorbeeld goede vrienden. Daarover was afgelopen weekend namelijk behoorlijk wat ophef ontstaan in den lande. Chris Wassink: „De nabestaanden bepalen nu zelf welke 30 personen erbij aanwezig mogen zijn. Maar het is natuurlijk wel een lastige en pijnlijke keuze.”

Ook andere speciale coronamaatregelen zijn momenteel - in elk geval tot 7 april - van kracht in de uitvaartbranche. „Tijdens een plechtigheid moeten mensen minimaal anderhalve meter afstand van elkaar in acht houden. En om besmetting met het coronavirus te voorkomen, wordt na afloop ook niet meer gezamenlijk koffie of thee gedronken. De volksgezondheid staat voorop. Dat betekent geen fysiek contact, zoals handen schudden, kussen of omhelzen.” In het verlengde daarvan is ook de manier waarop er nu gecondoleerd wordt aan regels gebonden. Wassink: „Condoleren geschiedt nu alleen nog bij woord, met daarbij de hand op het hart. Of via het namastégebaar, een oosterse groet.”

Verder gelden er geen tijdrestricties bij een begrafenis- of crematieplechtigheid. „Het belangrijkste blijft dat een afscheid van een overledene waardig verloopt, geheel in de geest van.” Door de nieuwe regels heeft Martijn Wassink trouwens wel beduidend minder tijd nodig voor de voorbereiding op een afschedsceremonie. „Normaal ben ik daar zes à zeven uur mee bezig. Nu slechts twee uur, want alle contacten verlopen nu telefonisch of per mail. Normaal zou ik bij de nabestaanden op bezoek gaan.”

Yarden

Ook Yarden, met vestigingen in Hoogeveen en Meppel, houdt zich aan deze maatregelen. Bij uitvaartplechtigheden en condoleancebezoek mag het gezelschap niet groter zijn dan 30 personen, en dat is dan exclusief personeel. Een kopje koffie of thee na de plechtigheid kan niet meer en de aanwezigen wordt gevraagd minimaal 1,5 meter afstand van elkaar te nemen.

„Wanneer er een overlijdensmelding binnenkomt, bespreken we dit telefonisch met de nabestaanden. In dit gesprek geven de uitvaartverzorgers aan dat er 30 mensen tegelijkertijd in 1 ruimte mogen zijn. In de praktijk kan het zo zijn dat we de dienst twee keer houden. Dan kunnen er twee maal 30 mensen toch aanwezig zijn bij een uitvaart”, vertelt een woordvoerder van Yarden. Wie er bij een uitvaart aanwezig zijn, dat is een vraag aan de familie.

Mensen die door deze maatregelen niet fysiek bij de uitvaart kunnen zijn, kunnen de plechtigheid wel meebeleven. „Op de vestigingen in Meppel en Hoogeveen kan dit via livestreaming. Een alternatief is dat we aanbieden om kosteloos een opname te maken en deze op dvd of usb-stick aan de familie mee te geven.”

De uitvaartverzorgers ontmoeten in deze dagen begrip, maar ook emotie over de maatregelen. „Onze uitvaartverzorgers gaan er zeer creatief mee om en komen er met de familie altijd goed uit om samen een waardig afscheid te organiseren”, weet de woordvoerder.

De meest actuele informatie is te vinden op www.yarden.nl/over-yarden/nieuws/informatie-over-uitvaarten-en-coronavirus.htm. Hierbij volgt Yarden de adviezen en protocollen van het RIVM.