NIOD-rapport over oud-burgemeester Tjalma van Hoogeveen laat nog maanden op zich wachten

Het gaat maanden duren voordat het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) met een rapport komt over de rol van oud-burgemeester Jetze Tjalma van Hoogeveen in de Tweede Wereldoorlog.

Volgens burgemeester en wethouders, die opdracht hebben gegeven voor het onderzoek, is de voortgang vooral afhankelijk van hoe snel onderzoeker Robin te Slaa toegang krijgt tot informatie bij het Nationaal Archief in Den Haag.

,,Hij gaat de komende maanden onderzoek doen. Het is nog niet precies te zeggen wanneer het onderzoek klaar is’’, stelt de gemeente in een verklaring.

Twijfel

Over het doen en laten van oud-burgemeester Tjalma - ereburger van Hoogeveen en naar wie een park vernoemd is - bestaat al lange tijd twijfel. De SGP wil dat hem de eretitel ontnomen wordt en dat het park een andere naam krijgt. De partij baseert zich op onderzoek door streekhistoricus Albert Metselaar.

Volgens Metselaar leverde Tjalma in de oorlog meerdere keren lijsten met namen en adressen van joodse inwoners aan de Duitsers. ,,De eerste keer al op 16 mei 1940. En het bleef niet bij één lijst.’’

Dat Tjalma na de oorlog burgemeester heeft kunnen blijven, komt volgens de streekhistoricus omdat de politiek hem de hand boven het hoofd heeft gehouden.

‘Ander niveau’

Om een eind te kunnen maken aan de discussie over de rol van Tjalma in de oorlog en de latere zuiveringsprocedure heeft het college het NIOD gevraagd om als extern wetenschappelijke partij onderzoek te doen. ,,Om het op een ander, verantwoord niveau te doen’’, stelde burgemeester Karel Loohuis in de gemeenteraad.

Het instituut heeft Robin te Slaa in de arm genomen. Hoe hoog de offerte is die de gemeente heeft gekregen, kon een woordvoerster gisteren niet aangeven.

Eind januari liet Loohuis weten dat de gemeente gevraagd had om hoogleraar geschiedenis Peter Romijn, tevens auteur van het boek ‘Burgemeesters in oorlogstijd’. Navraag leert dat hij niet uit beeld is, maar dat besloten is tot een ‘interne verdeling’’. ,,Romijn blijft gewoon betrokken bij het onderzoek.’’

Zelfstandig historicus

Robin te Slaa is zelfstandig historicus en publicist. Naast historisch onderzoek en het schrijven van recensies, artikelen en boeken, voert hij opdrachten uit op het gebied van onderzoek en advisering voor organisaties als het Nationaal Archief, het Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies en de Vereniging van Nederlands Gemeenten (VNG).

Te Slaa is gespecialiseerd in de nieuwste geschiedenis. Tussen 1999 en 2012 was hij in verschillende functies werkzaam voor het Nationaal Archief. Sinds 2012 heeft hij een eigen onderzoeksbureau.

In het Tjalma-rapport geeft de NIOD geen advies over welke conclusies de gemeente zou moeten trekken naar aanleiding van de onderzoeksresultaten. ,,De resultaten van het onderzoek worden gepresenteerd aan de gemeenteraad, om vervolgens te bespreken welke vervolgstappen gewenst zijn’’, stelt het college.