Als de kat van huis is, dansen de muizen

Hoogeveen Natuurcorrespondent Hero Moorlag vertelt wekelijks in de rubriek Groen en doen over uiteenlopende onderwerpen op het gebied van flora en fauna. Deze week: de het roofdierengedrag van katten.

Zonder toezicht doen kinderen waar ze zin in hebben. Dat is de overdrachtelijke betekenis van ‘Als de kat van huis is ...’. Maar als de kat door het kattenluikje naar buiten gaat, dansen de muizen misschien in huis, maar niet in de tuin en in groenstroken en ook de vogeltjes dansen daar niet. We worden boos als de kat met een aaibaar roodborstje in de bek de tuin inkomt.

140 miljoen dieren

Tachtig procent van de jonge merels wordt door katten gedood. Onervaren jonge kool- en pimpelmezen laten zich erg gemakkelijk door een kat pakken. Onderzoekers beweren dat in Nederland 140 miljoen dieren door katten worden gedood. Men spreekt van een ecologische ravage. Vooral als het vogels betreft, gaat het om wettelijk beschermde dieren. Dus is de kat illegaal bezig volgens de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn en dus zijn kat en eigenaar strafbaar. Wie handhaaft in voorkomende gevallen?

Hoeveel?

Sinds 1 april 2013 moeten honden zijn gechipt en wordt registratie bijgehouden. Voor katten is chippen niet verplicht, maar veel eigenaars laten dat wel doen om hun verdwaalde kat terug te krijgen. Ook handig voor handhavers. Echter de twee tot drie miljoen katten in Nederland zijn lang niet allemaal gechipt. De aantalsschatting is wel heel ruim. Ligt het aantal katten nou dichter bij de twee miljoen of bij de drie miljoen. Het geeft aan dat we niet weten hoeveel katten er in Nederland rondlopen.

Zwervers

Daarbij komen nog eens honderdduizend tot één miljoen zwerfkatten. Die zwervers kom ik nogal eens tegen in de Boerenveensche Plassen, het Nuilerveld, Dwingelderveld en Mantingerveld. De kat op de foto was nog te lokken, maar de meeste zwerfkatten zijn slimmer en niet te naderen. Ze kijken je op afstand strak aan en gaan plat liggen. Altijd maak ik een foto. Het zijn deze katten die al struinend jonge kieviten, jonge zandvogels, kikkers en hagedissen vangen, stuk voor stuk wettelijk beschermde dieren. Maar ook libellen, vlinders en uiteraard muizen zijn niet veilig voor deze rovers.

Echte rovers

Felix catus, de huiskat, is en blijft een roofdier. Dat is gewoon de aard van het beestje. De nakomelingen van zwerfkatten die zich in het veld hebben voortgeplant, zijn pas echte rovers. Ik heb ze op Terschelling gezien, grote grijze katten met enorme koppen. Zullen wel katers zijn geweest. Ze werden geklemd of doodgeschoten, omdat ze in een broedkolonie zilver- en mantelmeeuwen dood en verderf zaaiden. Begin tachtig heb ik stiekem een kattenklem uit het veld meegenomen.

Sterilisatie een oplossing?

Die 140 miljoen dieren die door katten om het leven komen, is ook een schatting. Klinkt erg veel, maar als drie miljoen (zwerf)katten per jaar elk ruim veertig muizen, ratten, vogeltjes, jonge (duin)konijnen, kikkers, hagedissen en jonge slangen doden, dan zit je al op dat enorme aantal. Diverse milieuorganisaties raden aan de kat ‘s nachts binnen te houden, want vooral dan maakt het dier de meeste slachtoffers. Altijd binnenhouden kan ook en sommige mensen vinden dat dat verplicht moet worden. Een kat hoeft niet eens te jagen. Alleen al door zijn aanwezigheid richt hij buiten schade aan.

Bind de kat een belletje aan, dan hebben vogels nog een kans. In huis kun je de kat met allerlei speeltjes bezig houden, afleiden van het jachtgedrag. Anderen vinden dat het aantal katten moet worden gereduceerd, en wel door verplichte sterilisatie van zowel poezen als katers. Een jurisprudentie is er nog niet. Iemand die onomwonden kan bewijzen dat een kat vogeltjes heeft opgegeten, kan aangifte doen, waarna de rechter op grond van wettelijke bepalingen uitspraak zal moeten doen. Ik kan alleen bewijzen dat een kat in onze tuin de pindakaas eet die wij voor vogels hebben bedoeld. Mooie kat trouwens.

Hero Moorlag