Herdenking razzia’s in Hollandscheveld: ‘Veel mensen realiseren zich niet wat vrijheid is’

Hollandscheveld - 75 jaar geleden, op 22 november 1944, begonnen de razzia’s, waar Hollandscheveld zwaar onder heeft geleden.

Eigenlijk begon het verhaal al eerder. De Slag om Arnhem liep niet goed af. In plaats van voor de kerstdagen weer thuis zijn, lagen de geallieerde troepen maandenlang achter de grote rivieren. De Duitse troepen concentreerden zich in diverse steden. In de gemeente Hoogeveen organiseerden ze een opleiding voor politieke SS’ers, die verplicht dienst moesten doen bij de Landstorm. Daarom werd in oktober 1944 de openbare lagere school naast de Hervormde kerk gevorderd. De pastorie werd het hoofdkwartier van enkele Nederlandse SS’ers, die de soldaten in de school moesten vormen. De namen Van Oort, Pattist en Hoogendam deden de mensen nog jarenlang stil worden, vanwege de terreur die van hen uit is gegaan. Omdat de wachtposten enkele malen werden beschoten, werd door hen besloten tot het voorbereiden van razzia’s. Er zijn meer dan 200 namen bekend van mensen die zwaar werden mishandeld, waarvan ook personen de dood vonden. Als aankomend historicus was Albert Metselaar in de jaren '80 en '90 zeer actief in het interviewen van ooggetuigen. Samen met Albert Smit is hij een van de drijvende krachten achter de herdenking. Albert Smit heeft een voorzittersrol bij het comité. Samen verbinden ze tal van plaatselijke organisaties. 

Vrijheid heeft veel gekost

Albert Smit, waarom is het belangrijk om de razzia's te blijven herdenken?

,,Als we momenteel kijken hoe wel met elkaar omgaan, vooral op social media, dan heb ik het gevoel dat veel mensen zich niet realiseren wat vrijheid eigenlijk is. Vrijheid heeft heel veel gekost. Ook in onze regio hebben, 75 jaar geleden, veel mensen geleden onder de terreur van nazi's. Kijk maar naar wat er momenteel gebeurt in Syrië, Jemen en Oekraïne. Hoe studenten momenteel vechten voor vrijheid in Hongkong. Als christen leef ik in een andere vrijheid, waar we met kerst aan denken. We moeten ons bewust blijven van vrijheid en daarom organiseren we deze herdenking.”

Wat betekent het voor de bevolking van nu, moeten we niet gewoon verder leven?

,,Zeker moeten we met perspectief naar de toekomst leven en dat kan... Dat kan omdat er dappere medelanders waren die opstonden tegen repressie. Daardoor kunnen wij nu, anno 2019, leven zoals we dat graag willen en onze eigen keuzes maken. Uiteraard realiseer ik me dat dit afhankelijk is van veel factoren, waarop je als mens geen vat hebt. Het feit dat je nu naar de winkel kan en er genoeg eten is, is vanzelfsprekend. Maar in de tijd van de razzia's was alles op de bon en dronken we surrogaatkoffie. Verder kunnen leven is het bewijs van vrijheid.”

Wat kunnen de mensen zaterdag verwachten?

,,Bezoekers van de herdenking krijgen een mix van informatie, emotie en beleving. In het Jeugdcentrum gaan betrokkenen in gesprek met elkaar over de ervaringen van hun familieleden. Er is veel informatie over de achtergronden van de razzia. In de hervormde kerk aan de Hendrik Raakweg 19 is de documentaire over het leven van Johannes Post te zien "Erfenis van een verzetsheld". Door het centrum van Hollandscheveld is een wandeltocht van ongeveer 2 kilometer uitgezet langs 7 locaties waar acteurs van DVV en Plat op Pad in de huid kruipen van personen die op die locatie vertellen wat hen 75 geleden overkwam. Zo kunt u onder andere het verhaal horen van een winkelier, dokter en schooljuf. De wandelroute is te lopen op eigen gelegenheid. Het startpunt is bij het Jeugdcentrum, het Hoekje 51. Het is een dubbelprogramma, zodat u alle onderdelen zou kunnen doen.”