Boek van Hoogeveense verzetsdominee Van Nie opnieuw uitgegeven: ‘Dit pareltje was toe aan een nieuwe jas’

Hoogeveen - Ondanks dat hij al zijn herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog op papier heeft gezet in het boek ‘Bericht voor Groote Jan’, blijft de Hoogeveense verzetsdominee Johannes Arnoldus van Nie (1893 – 1979) een beetje geheimzinnig.

Roelof Menkveld (71) kon in zijn zoektocht naar materiaal om het boek, dat in 1946 verscheen, opnieuw uit te brengen geen foto van Van Nie vinden. ‘Misschien was hij bang dat er opnieuw oorlog uitbrak en wilde hij niet dat mensen wisten hoe hij eruit zag.’

Menkveld belde naar de gemeentes Hoogeveen en ’s Gravenland waar Van Nie onder meer predikant is geweest. „Heel bijzonder, maar niemand kon een foto van hem vinden, er hangt ook nergens een in een consistorie. Jammer, maar gelukkig hebben we de tekst nog. Daaruit blijkt ook dat het een hele bijzondere man was en dat hij van eten hield. Want daar wijdde hij flink over uit in ‘Bericht voor Groote Jan”, zegt Menkveld.

Nieuw uitgave

Het boek is afgelopen herfst opnieuw uitgegeven door Menkveld, die in het Overijsselse Daarle woont. „We wilden iets bijzonders doen in het kader van de 75-jarig bevrijding en we kwamen uit op de heruitgave van dit boek. Dit pareltje was toe aan een nieuw jasje. Niet alleen in Hoogeveen speelde Van Nie een grote rol met zijn preken die hij in het begin van de Tweede Wereldoorlog in de Grote Kerk hield.” Ook in Overijsel was hij volop actief in het verzet. Hij maakte de gevechten op de Grebbeberg in 1940 mee en hielp vele Joden met onderduiken.

Voor het Jodendom had Van Nie altijd al fascinatie, legt Menkveld uit. „Als hij een synagoge zag, moest en zou hij er naar binnen. Daarom hielp hij ze ook. Niet alleen Nederlandse Joden, maar ook Duitsers. Hij hielp ze aan een goed onderduikadres of zorgde ervoor dat ze de overtocht konden maken van Nederland naar Amerika.” Ook in de hulp aan bemanningen van neergestorte geallieerde vliegtuigen was hij erg actief.

Omdat Van Nie zo druk bezig was met verzetswerk in de Tweede Wereldoorlog, werd er op 13 februari 1943 een arrestatiebevel uitgevaardigd. „Halsoverkop moest hij onderduiken. Hij ging naar Overijssel en werkte daar voor de Raad voor Verzet. Zijn boek gaat ook echt over zijn werk rond de wapendroppings en over zijn werk bij de inlichtingendienst. Vooral de periode september 1944 tot april 1945 wordt uitgelicht.”

Ruime aandacht

Het boek trok in 1946 ruime aandacht. Er werden zelfs 6000 exemplaren van gedrukt. Het boek raakte uit beeld. „Voornamelijk omdat het boek er oud uitzag, er geen foto’s worden gebruikt en er veel codenamen in gebruikt worden. Groote Jan is daar een van. Wie Groote Jan is, weet ik nog steeds niet, maar ik vermoed dat het Jan de Bruin was, echte naam Nico Bergstein. Dat blijft giswerk. De tekst, die natuurlijk gedateerd is, wordt op dezelfde pagina verduidelijkt, zodat het verhaal begrijpelijker wordt.”

Het boek is niet alleen in het Nederlands verkrijgbaar. Voor Canadese familie van Van Nie is het boek persoonlijk door de kleinzoon van de dominee, Rob van Nie, in het Engels vertaald. ‘Er zijn ook al boeken verstuurd naar Australië. Heel bijzonder allemaal.’ Menkveld houdt zich nog steeds aanbevolen voor foto’s van Dominee Van Nie. „Wie weet is er ergens een te vinden. Ik ben samen, en vele anderen met mij, toch nieuwsgierig hoe deze bijzondere man eruit heeft gezien.”

Het boek bestellen kan bij Roelof Menkveld via rmenkveld @cs.com.

Bij christelijke boekhandel De Fakkel is het boek ook te koop.